Flüoroz Nədir?

Flüoroz Nədir?

Flüoroz, dişlərin minəsinin flüor maddəsindən zədələnməsi ilə əlaqəli olan bir xəstəlikdir. Flüor, dişlərə faydalı olmasına baxmayaraq, çox miqdarda alındığında diş minəsinin üzərində müxtəlif dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Bu, dişlərin estetik görünüşünü poza bilər və xüsusilə uşaqlarda diş inkişafı zamanı daha çox baş verə bilər.

Flüorozun Səbəbləri

Flüorozun baş verməsi, flüorun çox miqdarda qəbul edilməsi nəticəsində yaranır. Bu, əsasən uşaqların dişləri inkişaf edərkən flüorla çox miqdarda təmasda olmaları ilə bağlıdır. Flüorozun yaranmasında ən yaygın səbəblər bunlardır:

1. Çox Miqdarda Flüor qəbul etmək

Flüorlu su: Bəzi bölgələrdə içməli su, normal səviyyədən daha çox flüor ehtiva edir. Bu, uşaqların dişləri inkişaf edərkən flüorun çox alınmasına səbəb ola bilər.

Flüorlu diş məcunu istifadə etmək: Uşaqların çox miqdarda flüorlu diş məcunu udmaları flüorozun yaranmasına səbəb ola bilər. Uşaqlar dişlərini təmizləyərkən diş məcununun dadını udduqda, həddindən artıq flüor almış olurlar.

Flüor əlavələri: Flüor əlavələrinin həddindən artıq istifadəsi də flüorozun yaranmasına səbəb ola bilər.

2. Diğer Flüor Mənbələri

Flüorlu dərmanlar: Bəzi dərmanlar flüor ehtiva edə bilər və bu, flüoroz riskini artırır.

Qida və içkilər: Bəzi qida və içkilər (xüsusilə çay və bəzi şirin içkilər) flüor tərkibli ola bilər.

3. Dişlərin İnkişafı Dövründə Flüorun Təsiri

Flüoroz, dişlər inkişaf edərkən (adətən 8 yaşa qədər) yüksək flüor miqdarı ilə qarşılaşan uşaqlarda yaranır. Flüor, diş minəsini bərkidən və çürüməyə qarşı qoruyan bir mineral olsa da, inkişaf edən dişlər üzərində çox miqdarda flüorun təsiri, minenin strukturunu pozaraq rəng dəyişikliklərinə səbəb ola bilər.

Flüorozun Əlamətləri

Flüoroz, dişlərin üzərində müxtəlif əlamətlərlə özünü göstərir. Bu əlamətlər flüorun miqdarı və dişlərin inkişaf dövrü ilə əlaqəli olaraq fərqli ola bilər:

1. Dişlərin Rənginin Dəyişməsi

Yüngül flüoroz: Dişlərin üzərində ağ ləkələr və ya çizgilər görünə bilər. Bu ləkələr, flüorun çox miqdarda qəbul edilməsindən sonra diş minəsinin zədələnməsi ilə yaranır.

Ciddi flüoroz: Dişlərdə daha ciddi dəyişikliklər baş verə bilər. Dişlərdə ağ və sarımtıl ləkələrdən əlavə, diş minəsi daha da zəifləyərək çürüməyə meylli ola bilər. Dişlərdə rəng dəyişikliyi və struktur zədələnmələri daha da müəyyənləşə bilər.

2. Dişlərin Yüzeyində Çizgilər və Ləkələr

Flüorozlu dişlərdə tipik olaraq ağ rəngli incə çizgilər və ya ləkələr meydana gələ bilər. Bu ləkələr zamanla daha genişlənə bilər.

3. Diş Minəsinin Zədələnməsi

Yüksək flüor səviyyələri diş minəsinin strukturuna zərər verə bilər. Diş minəsi daha zəifləmiş və qırılmağa meyilli ola bilər.

4. Dişlərin Həssaslığı

Diş minəsinin zədələnməsi, dişlərin həssas olmasına və cürüməyə qarşı daha çox həssas olmasına səbəb ola bilər.

Flüorozun Müalicəsi

Flüoroz müalicəsi, zədələnmiş dişlərin vəziyyətinə və şiddətinə görə fərdiləşdirilir. Yüngül flüoroz hallarında estetik problemləri həll etmək və dişlərin funksionallığını yaxşılaşdırmaq üçün müxtəlif müalicə üsulları mövcuddur:

1. Estetik Müdaxilələr

Dişlərin ağardılması: Yüngül flüoroz hallarında dişlərin ağardılması, dişlərin daha təbii və estetik görünməsini təmin edə bilər.

Diş örtükləri və ya kompozit dolğular: Dişlərin üzərindəki ləkələri və zədələri gizlətmək üçün diş örtükləri və kompozit dolğular istifadə edilə bilər.

Bonding və ləkə örtülməsi: Dişlərdəki ağ ləkələri örtmək üçün xüsusi materiallardan istifadə edilə bilər.

2. Ciddi Hallarda Cərrahi Müalicələr

Dişlərdəki struktural zədələnmələri düzəltmək üçün diş əməliyyatları: Ciddi flüoroz hallarında, diş minəsinin zədələnmiş hissələri bərpa edilə bilər və ya dişlər tamamilə dəyişdirilə bilər.

3. Preventiv Tədbirlər

Flüorun miqdarının azaldılması: Flüorozun qarşısını almaq üçün flüor qəbulunu məhdudlaşdırmaq və ya flüorlu diş məcunlarından və əlavələrdən düzgün istifadə etmək vacibdir. Uşaqlar üçün flüor əlavələrinin yalnız həkim nəzarəti altında qəbul edilməsi lazımdır.

Diqqətli su təchizatı: İçməli suyun flüor səviyyəsi diqqətlə izlənməli və məqbul həddə saxlanmalıdır.

Nəticə

Flüoroz, flüorun həddindən artıq qəbul edilməsi nəticəsində dişlərin estetik və struktur baxımından zədələnməsidir. Bu vəziyyətin qarşısını almaq üçün flüor istifadəsinin düzgün tənzimlənməsi vacibdir. Flüoroz, dişlərdə ağ ləkələrdən başlayaraq ciddi struktur zədələnmələrə qədər müxtəlif formalar ala bilər. Yüngül hallarda estetik müalicələr faydalı olsa da, ciddi hallarda cərrahi müdaxilə lazım ola bilər. Diş sağlamlığını qorumaq üçün flüorun istifadəsi nəzarətdə saxlanmalı və hər yaşda diş həkimi ilə mütəmadi yoxlanışlar aparılmalıdır.