İkinci dərəcəli travma ilə mübarizə

İkinci dərəcəli travma (və ya vicarious trauma / ikincil travmatizasiya) – bir başqasının yaşadığı ağır travmatik təcrübəyə dolayı yolla, yəni şahidlik və ya dinləmə yolu ilə məruz qalmaqla insanın özündə də travmatik reaksiyaların formalaşmasıdır. Bu hal xüsusilə psixoloqlar, terapevtlər, tibb işçiləri, sosial işçilər, jurnalistlər, hüquq-mühafizə əməkdaşları və hətta travma keçirmiş yaxınlarını dəstəkləyən insanlar arasında tez-tez müşahidə olunur.

Süni intellekt ilə təkmiləşdirilmiş versiya

Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır

İkinci Dərəcəli Travma: Başqasının Ağrısını Daşımağın Psixoloji Təsirləri

İkinci dərəcəli travma, başqalarının yaşadığı ağır və sarsıdıcı hadisələrin təsirinə dolayı yolla məruz qalmaq nəticəsində yaranan psixoloji bir vəziyyətdir. Bu hal, fərdin birbaşa travma yaşamamasına baxmayaraq, başqasının ağrısını daxililəşdirməsi ilə xarakterizə olunur. Xüsusilə yardımsevər insanlar və peşəkar dəstək göstərən mütəxəssislər bu risklə daha çox qarşılaşırlar.

İkinci Dərəcəli Travma Necə Yaranır?

İkinci dərəcəli travmanın formalaşması bir neçə əsas amillə birbaşa bağlıdır. Bu vəziyyətin yaranmasına səbəb olan faktorlar aşağıdakılardır:

Ağır təcrübələrin dinlənilməsi: Başqasının şiddət, zorakılıq, ölüm, istismar, müharibə və ya itki kimi ağır hekayələrini dəfələrlə dinləmək.
Yüksək empati səviyyəsi: Özünü qarşı tərəfin yerinə həddindən artıq güclü şəkildə qoymaq və onun hisslərini mənimsəmək.
Zəif emosional sərhədlər: Fərdin özü ilə qarşı tərəf arasında emosional məsafəni qoruya bilməməsi və dəstəkləyici sistemlərin çatışmazlığı.

İkinci Dərəcəli Travmanın Əlamətləri

Bu travma növü özünü müxtəlif səviyyələrdə büruzə verir. Əlamətləri üç əsas kateqoriya üzrə təsnif etmək mümkündür:

1. Emosional Əlamətlər

Daimi həyəcan, kədər və emosional tükənmə hissi.
Qəzəb, ümidsizlik və pessimist ruh halı.
Dünyaya qarşı "Hər kəsin başına pis şeylər gəlir" kimi ciddi neqativ baxış bucağının formalaşması.

2. Fiziki Əlamətlər

Yuxusuzluq, şiddətli baş ağrıları və əzələ gərginliyi.
Ümumi enerji itkisi və immunitetin zəifləməsi nəticəsində tez-tez xəstələnmə.

3. Zehni Əlamətlər

Konsentrasiya çətinliyi və artan unutqanlıq.
Peşəkar fəaliyyətə və ya ətrafdakı insanlara qarşı marağın azalması.
Özünün və yaxınlarının təhlükəsizliyi barədə həddindən artıq narahatlıq keçirmək.

İkinci Dərəcəli Travma ilə Mübarizə Üsulları

Bu psixoloji yükdən xilas olmaq və emosional sağlamlığı qorumaq üçün aşağıdakı strateji addımların atılması tövsiyə olunur:

Emosional Sərhədlər Yaradın: Başqasının acısını anlamaq insani bir xüsusiyyət olsa da, bu yükü daşımağın sizin məsuliyyətiniz olmadığını dərk etməlisiniz. "Mən bu insanı anlayıram, amma bu onun hekayəsidir" yanaşması daxili ayırdetməni gücləndirir.
Tənzimləyici Fəaliyyətlərə Zaman Ayırın: Bədən və ruh balansını bərpa etmək üçün nəfəs məşqləri, meditasiya, yoqa və fiziki hərəkətlər çox vacibdir. Musiqi, rəsm və ya təbiətdə vaxt keçirmək kimi rituallar duyğusal yükü yüngülləşdirir.
Superviziya və Paylaşım: Terapevtlər və sosial işçilər üçün peşəkar superviziya mütləqdir. Əgər yaxın birinə dəstək olursunuzsa, öz hisslərinizi etibarlı biri ilə bölüşmək tükənmənin qarşısını alır.
Psixoloji Öz-şəfqət: Bu hekayələri eşitməyin sizə də ağır gəldiyini qəbul etmək üçün özünüzə icazə verin. Özünüzü günahlandırmaq əvəzinə, vəziyyətə anlayışla yanaşın.
Peşəkar Dəstək İstəyin: Əgər bu hisslər uzun müddət davam edirsə və həyat keyfiyyətinizə mənfi təsir göstərirsə, bir psixoloqdan peşəkar yardım almaq ən doğru addımdır.

Xülasə

İkinci dərəcəli travma, başqasının ağrısını daxildə saxlamaqdan yaranan görünməz bir yükdür. Bu yükü tanımaq, adlandırmaq və bölüşmək, özünüzü emosional olaraq qoruyarkən başqalarına da faydalı olmağın ən effektiv yoludur.

Vacib Məlumatlandırma

Sayt daxilindəki məlumatlar məlumatlandırma məqsədlidir. Bu məlumatlandırma heç bir halda həkimin xəstəsini tibbi məqsədlə müayinə etməsi və ya diaqnoz qoyması yerinə keçmir.