Kəskin pankreatit nədir? Semptomlar nələrdir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Kəskin Pankreatit Nədir və Hansı Simptomlarla Müşahidə Olunur?
Kəskin pankreatit, mədəaltı vəzinin qəfil iltihablanması ilə xarakterizə olunan ciddi bir sağlamlıq vəziyyətidir. Bu xəstəliyin ən bariz və tez-tez rast gəlinən simptomu qarının yuxarı hissəsində qəfil başlayan ağrıdır. Bu ağrı adətən uzanarkən şiddətlənir, lakin oturarkən və ya önə əyildikdə intensivliyi azala bilər.
Ağrı bəzən kürəyə yayıla bilir və bütün bel nahiyəsində hiss oluna bilər. Kəskin pankreatit zamanı müşahidə olunan digər mühüm simptomlar aşağıdakılardır:
- Ürəkbulanma və qusma
- Bədən hərarətinin yüksəlməsi (yanğın hissi)
- Ürək döyüntüsünün sürətlənməsi
- Qarından sinəyə və ya arxaya doğru yayılan kəskin ağrılar
- Qarında həssaslıq və toxunduqda yaranan ağrı
- Qarın boşluğunda nəzərəçarpan şişlik
Kəskin Pankreatitin Yarada Biləcəyi Ciddi Fəsadlar
Pankreatitlə əlaqəli şiddətli ağrılar, normalda nazik bağırsaqda aktivləşməli olan həzm fermentlərinin mədəaltı vəzidə qalaraq orqanın özünə hücum etməsi nəticəsində yaranır. Bu vəziyyət mədəaltı vəzinin insulin ifraz etmə qabiliyyətinə də mənfi təsir göstərir ki, bu da orqanizmin qlükoza (şəkər) səviyyəsini tənzimləməsi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.
Pankreas toxumasının fermentlər tərəfindən məhv edilməsinə əlavə olaraq, aşağıdakı ciddi fəsadlar yarana bilər:
- Damar Yaralanmaları: Ətrafdakı qan damarlarında zədələnmələr müşahidə oluna bilər.
- Pankreas Kisti və Abseslər: Mədəaltı vəzi ətrafında psevdokistlər və iltihablı abseslər formalaşa bilər.
- Orqan Çatışmazlığı: Digər orqanlarda, xüsusilə ağciyərlərdə zədələnmələr və funksiya pozğunluqları yarana bilər.
- Diabet Riski: Kəskin pankreatit ağır keçdikdə şəkərli diabet xəstəliyinə səbəb ola bilər.
Kəskin Pankreatitin Diaqnozu və Müayinə Metodları
Həkiminiz tibbi tarixçənizə, mövcud əlamətlərə və simptomlara əsaslanaraq kəskin pankreatitdən şübhələnə bilər. Dəqiq diaqnoz qoymaq və xəstəliyin gedişatını qiymətləndirmək üçün bir sıra effektiv testlər və prosedurlar tətbiq edilir.
Laborator və Görüntüləmə Testləri
| Müayinə Metodu | Təsviri və Əhəmiyyəti |
|---|---|
| Qan Testləri | Qanda amilaza və lipaza fermentlərinin anormal səviyyələri yoxlanılır. Yüksək səviyyələr diaqnozu təsdiqləyir. |
| Abdominal Ultrasəs | Səs dalğaları vasitəsilə öd yollarındakı tıxanmaları aşkar edir. Hamilə qadınlar üçün geniş istifadə olunan təhlükəsiz üsuldur. |
| Abdominal KT və MRT | Öd kisəsi daşlarını və öd sistemindəki digər maneələri yüksək dəqiqliklə müəyyən edən qeyri-invaziv görüntüləmə üsullarıdır. |
Endoskopik Müayinə Prosedurları: EUS və ERCP
ERCP (Endoskopik retrograd xolangiopankreatoqrafiya) öd kisəsi, mədəaltı vəzi və öd yollarını araşdırmaq üçün istifadə edilən xüsusi bir texnikadır. Bu metodun ən böyük üstünlüyü həm diaqnostik, həm də müalicəvi vasitə olmasıdır. 30 ildən artıqdır ki, istifadə olunan bu üsul öd yolları xəstəliklərində standart hesab olunur.
Prosedur zamanı xəstəyə yüngül sakitləşdirici və boğazı uyuşdurmaq üçün anesteziya verilir. Qastroenteroloq ağız yolu ilə mədəyə və nazik bağırsağa çevik endoskop yeridir. Endoskopik Ultrasəs (EUS) isə rentgen şüaları əvəzinə ultrasəs dalğalarından istifadə edərək kanalların daha yaxşı vizuallaşdırılmasını təmin edir. Bu endoskopik prosedurlar xüsusi tibbi hazırlıq tələb edir.
