Kəskin pankreatit nədir? Semptomlar nələrdir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Kəskin Pankreatit Nədir? Simptomlar və Əlamətlər
Kəskin pankreatit, mədəaltı vəzinin qəfil iltihablanması ilə xarakterizə olunan ciddi bir sağlamlıq problemidir. Bu vəziyyətin ən çox görülən və diqqət çəkən simptomu, qarının yuxarı hissəsində qəfil başlayan şiddətli ağrıdır. Bu ağrı adətən uzanarkən daha da pisləşir, lakin oturarkən və ya önə doğru əyildikdə intensivliyi bir qədər azala bilər.
Kəskin pankreatit zamanı müşahidə olunan digər mühüm simptomlar aşağıdakılardır:
- Ürəkbulanma və qusma
- Qızdırma (yanğın hissi)
- Ürək döyüntüsünün sürətlənməsi (taxikardiya)
- Qarından kürəyə və ya sinəyə yayılan kəskin ağrı
- Qarında həssaslıq və toxunduqda yaranan ağrı hissi
- Qarın boşluğunda şişkinlik
Pankreatitin Səbəb Olduğu Ciddi Fəsadlar
Pankreatitlə əlaqəli şiddətli ağrının əsas səbəbi, normal şəraitdə nazik bağırsaqda aktivləşməli olan həzm fermentlərinin mədəaltı vəzidə qalaraq orqanın öz toxumasına hücum etməsidir. Bu proses orqanizmdə bir çox mənfi nəticələrə yol aça bilər:
- İnsulin Tənzimlənməsi: Mədəaltı vəzinin qlükoza (şəkər) səviyyəsini tənzimləmək üçün lazım olan insulini ifraz etmə qabiliyyəti pozulur.
- Toxuma və Damar Zədələnmələri: Fermentlər tərəfindən vəzi toxumasının məhv edilməsi ilə yanaşı, ətrafdakı damarlarda da yaralanmalar baş verə bilər.
- Kist və Abses Formalaşması: Mədəaltı vəzi ətrafında psevdokistlər (pankreas kisti) və abseslər yarana bilər.
- Orqan Çatışmazlığı: Ağır hallarda ağciyər başda olmaqla digər orqanlarda zədələnmələr və funksiya pozğunluqları inkişaf edə bilər.
- Diabet Riski: Kəskin pankreatit ağır keçdikdə gələcəkdə diabet (şəkərli diabet) xəstəliyinə səbəb ola bilər.
Kəskin Pankreatit Diaqnozu Necə Qoyulur?
Həkiminiz tibbi tarixçənizə, mövcud əlamətlərə və fiziki müayinə nəticələrinə əsasən kəskin pankreatitdən şübhələnə bilər. Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün aşağıdakı müasir test və prosedurlardan istifadə olunur:
Laborator Analizlər və Qan Testləri
Qanda həzmə kömək edən pankreas fermentlərinin səviyyəsi yoxlanılır. Xüsusilə yüksək serum amilaza və lipaz səviyyələri diaqnozun qoyulmasında həlledici rol oynayır.
Görüntüləmə Üsulları
| Metod | Təsviri və Üstünlükləri |
|---|---|
| Abdominal Ultrasəs | Səs dalğalarından istifadə edərək öd yollarındakı tıxanmaları aşkar edir. Hamilə qadınlar üçün təhlükəsizdir. |
| Abdominal CT və MRT | Öd kisəsi daşlarını və sistemdəki digər maneələri yüksək dəqiqliklə müəyyən edən qeyri-invaziv üsullardır. |
| Endoskopik Ultrasəs (EUS) | Rentgen yerinə ultrasəs görüntülərindən istifadə edərək kanalların daha detallı vizuallaşdırılmasını təmin edir. |
ERCP: Həm Diaqnostik, Həm Müalicəvi Üsul
Endoskopik retrograd xolangiopankreatoqrafiya (ERCP), öd kisəsi, mədəaltı vəzi və öd yollarını araşdırmaq üçün istifadə olunan xüsusi texnikadır. 30 ildən artıqdır ki, standart üsul kimi tətbiq edilən ERCP-nin ən böyük üstünlüyü, eyni zamanda müalicəvi müdaxilə imkanı təqdim etməsidir.
Prosedur zamanı xəstəyə yüngül sakitləşdirici və boğaz uyuşdurucu anesteziya verilir. Qastroenteroloq çevik endoskop vasitəsilə mədə və nazik bağırsağa daxil olaraq kanalları monitor vasitəsilə izləyir. Bu prosedur üçün xəstədən xüsusi hazırlıq tələb olunur.
