Körpənizin İnkişaf Mərhələləri: Yaş Aralığına Görə Gelişim Bələdçisi
0-3 Ay: Yeni Doğulan Dövr
Fiziki İnkişaf:
Əsasən reflekslərə əsaslanan hərəkətlər (məsələn, əmmə refleksi).
Başını qısa müddət ərzində dik tutmaq.
Motor Bacarıqları:
Əllərini və ayaqlarını idarəsiz hərəkət etdirir.
Barmağınızı sıxmaq kimi tutma refleksi.
Emosional və Sosial İnkişaf:
İnsan səsinə və üzüna cavab verir.
Təhlükəsizlik üçün qucaqlanmaq istəyir.
Dil Bacarıqları:
Ağlamaq əsas ünsiyyət vasitəsidir.
Mırıldamalar (məsələn, “aaa”, “ooo”) başlayır.
4-6 Ay: Erkən Körpəlik
Fiziki İnkişaf:
Əlləri ilə əşyaları tutmağa başlayır.
Qarın üstə yatarkən başını və sinəsini yuxarı qaldırır.
Motor Bacarıqları:
Əşyaları ağzına aparmaq.
Arxadan qarnı üstə və əksinə çevrilmək.
Emosional və Sosial İnkişaf:
Tanış simalara gülümsəyir.
Diqqət çəkmək üçün səslər çıxarır.
Dil Bacarıqları:
“Ba-ba”, “da-da” kimi səslər çıxarmağa başlayır.
Fərqli emosiyaları ifadə etmək üçün müxtəlif intonasiyalar istifadə edir.
7-9 Ay: Araşdırma Dövrü
Fiziki İnkişaf:
Özünü oturaq vəziyyətə gətirə bilir.
Dırmanmağa və əşyaların üzərində dayanmağa cəhd edir.
Motor Bacarıqları:
Əlləri ilə daha koordinasiyalı hərəkətlər edir.
Kiçik əşyaları baş və işarə barmağı ilə tutur.
Emosional və Sosial İnkişaf:
Yadlara qarşı narahatlıq hissi (ayrı-seçkilik) göstərir.
Tanış insanlara xüsusi bağlılıq nümayiş etdirir.
Dil Bacarıqları:
İlk mənalı sözləri deyə bilər.
Sadalama və ritmik səsləri təkrarlayır.
10-12 Ay: İlk Addımlar və Kəşf Etmə
Fiziki İnkişaf:
Divara və ya mebeldən tutaraq yeriməyə başlayır.
Ayaq üstə dayanmaq və qısa məsafədə addım atmaq.
Motor Bacarıqları:
Əşyaları bir əldən digərinə keçirir.
Daha mürəkkəb hərəkətlər (məsələn, top atmaq) edir.
Emosional və Sosial İnkişaf:
"Xeyir", "bəli" kimi hərəkətlərlə reaksiyalar verir.
Qısa oyunlardan zövq alır (məsələn, "gizlənqaç").
Dil Bacarıqları:
"Ana", "baba" kimi sadə sözləri mənalı şəkildə istifadə edir.
Səslərlə diqqət çəkməyə çalışır.
13-18 Ay: Müstəqillik və İlk Kəşflər
Fiziki İnkişaf:
Təkbaşına yeriyə bilir.
Kiçik pilləkənlərə qalxmağa başlayır.
Motor Bacarıqları:
Obyektləri itələmək və çəkmək.
Qaşıq və stəkan istifadə etməyə cəhd göstərir.
Emosional və Sosial İnkişaf:
Müəyyən oyuncaqlara və ya əşyalara xüsusi maraq göstərir.
Digər uşaqlarla ünsiyyətə girir.
Dil Bacarıqları:
10-dan çox söz öyrənir.
Sadə göstərişləri başa düşür və yerinə yetirir.
19-24 Ay: Özünüdərk və Dil İnkişafı
Fiziki İnkişaf:
Qaçmağa başlayır.
Böyük əşyaları daşımaqda daha bacarıqlıdır.
Motor Bacarıqları:
Sadə qüllələr düzəldə bilir (məsələn, bloklardan istifadə).
Çək-çəkmə tipli oyunlar oynayır.
Emosional və Sosial İnkişaf:
"Mənim" anlayışını mənimsəyir.
Daha çox müstəqillik nümayiş etdirir.
Dil Bacarıqları:
50-dən çox söz bilir.
İki və ya daha çox sözlü sadə cümlələr qurur.
Körpənin İnkişafını Dəstəkləmək Üçün Nə Etmək Olar?
Fiziki Fəaliyyətləri Təşviq Edin:
Körpənizə əşyaları kəşf etməsi üçün vaxt və məkan yaradın.
Aktiv hərəkətləri təşviq edən oyunlar oynayın.
Dil Bacarıqlarını İnkişaf Etdirin:
Körpənizlə davamlı danışın, hekayələr oxuyun.
Onun səslərinə cavab verərək ünsiyyəti təşviq edin.
Sensor Təcrübələr Təqdim Edin:
Toxunma, görmə və eşitmə hisslərini stimullaşdıran oyunlar təqdim edin.
Emosional İnkişafı Dəstəkləyin:
Körpənizə sevgi dolu və təhlükəsiz bir mühit yaradın.
Onun hisslərinə və ehtiyaclarına diqqət yetirin.
Sosial Bacarıqları Gücləndirin:
Digər uşaqlarla ünsiyyət qurması üçün imkan yaradın.
Birlikdə oyunlar oynayın və paylaşma davranışını təşviq edin.
Nəticə
Hər bir körpə fərqli bir sürətlə inkişaf edir, lakin ümumi göstəricilər inkişafın düzgün istiqamətdə olduğunu göstərmək üçün faydalıdır. Körpənin inkişaf mərhələlərini izləmək və dəstəkləyici mühit yaratmaq onun sağlam fiziki, emosional və sosial inkişafını təmin edəcəkdir. Əgər narahatlıqlarınız varsa, mütləq pediatr və ya inkişaf mütəxəssisi ilə məsləhətləşin.