Mediastinumun anadangəlmə anomaliyaları

Mediastinumun əsas anadangəlmə anomaliyaları:

Bronkogen kistlər:

Nədir: Bronkogen kistlər, embrion dövründə traxeyanın və bronxların inkişafı zamanı meydana gələn qüsurlar nəticəsində yaranan kistik formalaşmalardır. Bu kistlər traxeyanın və ya bronxların yaxınlığında yerləşir və tənəffüs yollarına təzyiq göstərə bilər.

Simptomlar: Bronkogen kistlər adətən kiçik olduqda simptomsuz olur. Lakin böyüdükdə traxeyaya və ya bronxlara təzyiq göstərərək nəfəs darlığı, öskürək və səsdə xırıltı yarada bilər. Kist infeksiyalaşarsa, qızdırma və digər infeksiya əlamətləri meydana gələ bilər.

Müalicə: Kistlər simptomlar və ya infeksiya yaratdıqda cərrahi yolla çıxarılır.

Perikardial kistlər:

Nədir: Perikardial kistlər, ürəyi əhatə edən perikard adlanan zarın anormal inkişafı nəticəsində yaranan maye dolu kistlərdir. Onlar ürəyin yaxınlığında yerləşir.

Simptomlar: Əksər hallarda perikardial kistlər simptomsuz olur və təsadüfən aşkarlanır. Böyük kistlər ürəyə və ya ağciyərlərə təzyiq göstərə bilər, bu da sinə ağrısı, nəfəs darlığı və ya ürək ritmi problemlərinə səbəb ola bilər.

Müalicə: Simptomsuz kistlər sadəcə izlənilə bilər. Simptomlar və ya infeksiya yaranarsa, cərrahi yolla kist çıxarıla bilər.

Timus anomaliyaları:

Nədir: Timus bezi döş boşluğunun yuxarı hissəsində yerləşən bir limfa orqanıdır. Timusun anormal böyüməsi (timomeqaliya) və ya kistik strukturlarının yaranması anadangəlmə anomaliyalar hesab edilir.

Simptomlar: Timusun böyüməsi tənəffüs yollarına və ya qan damarlarına təzyiq göstərə bilər, bu da nəfəs alma çətinliyi və ya döş qəfəsində narahatlıq yarada bilər.

Müalicə: Əgər timus anomaliyaları ciddi simptomlar yaradırsa, cərrahi müdaxilə ilə timusun bir hissəsi və ya hamısı çıxarıla bilər (timektomiya).

Ektopik timus:

Nədir: Timus bezinin normal yerində deyil, döş qəfəsinin başqa bir hissəsində yerləşməsi ilə xarakterizə olunur. Bu vəziyyət nadirdir və adətən təsadüfən aşkarlanır.

Simptomlar: Əksər hallarda simptomsuz olur, lakin bəzən ektopik timus tənəffüs yollarına təzyiq göstərə bilər.

Müalicə: Cərrahi müdaxilə simptomlara səbəb olduqda və ya şişlərlə qarışdırıldıqda tələb olunur.

Esofageal atrezia:

Nədir: Yemək borusunun (ezofagus) tam inkişaf etməməsi və ya bağlı olması ilə xarakterizə edilən bir anadangəlmə qüsurdur. Bu vəziyyətdə qida borusu ilə mədə arasında əlaqə yoxdur.

Simptomlar: Yemək borusu tam inkişaf etmədiyi üçün körpələrdə udma çətinliyi, köpüklənmə, qusma və qidalanma problemi yaranır. Tez tibbi müdaxilə tələb olunur.

Müalicə: Yemək borusunu yenidən birləşdirmək üçün cərrahi müdaxilə tələb olunur.

Mediastinal teratomalar:

Nədir: Teratomalar döş boşluğunda inkişaf edən və müxtəlif toxuma növlərini ehtiva edən nadir anadangəlmə şişlərdir. Onlar xərçəngli və ya xərçəngsiz ola bilər.

Simptomlar: Böyük teratomalar döş boşluğundakı həyati strukturlara təzyiq göstərə bilər, bu da nəfəs darlığı, öskürək və ya sinə ağrısına səbəb ola bilər.

Müalicə: Teratomalar cərrahi yolla çıxarılır, xüsusilə şişlərin malign (bədxassəli) olma riski varsa.

Diaqfragma yırtığı (hernisi):

Nədir: Diafraqmanın anormal inkişafı nəticəsində qarın boşluğundakı orqanlar döş boşluğuna keçir. Bu vəziyyət çox vaxt konjenital diafraqma hernisi adlanır.

Simptomlar: Diafraqma yırtığı ağciyərlərin tam inkişafına mane olur və körpələrdə doğuşdan sonra ciddi nəfəs alma problemləri yaradır.

Müalicə: Bu vəziyyət təcili cərrahi müdaxilə tələb edir.

Nevroenterik kistlər:

Nədir: Bu kistlər döş boşluğunda sinir və həzm sistemi toxumalarının anormal inkişafı nəticəsində yaranır. Bu kistlər embrional inkişaf zamanı nevral borunun və həzm sistemi strukturlarının tam ayrılmaması nəticəsində meydana gəlir.

Simptomlar: Kistlər sinir sisteminə və ya tənəffüs yollarına təzyiq göstərə bilər. Bu, sinə ağrısı, tənəffüs çətinliyi və ya həzm problemlərinə səbəb ola bilər.

Müalicə: Nevroenterik kistlər cərrahi yolla çıxarılır, xüsusilə simptomlar yarandıqda və ya şişlərin böyümə riski olduqda.

Diaqnostika:

Mediastinal anadangəlmə anomaliyaların diaqnozu aşağıdakı üsullarla aparılır:

Rentgen müayinəsi: Döş qəfəsindəki hər hansı anormal kütlələri, kistləri və ya şişləri aşkar etmək üçün ilk addım olaraq istifadə edilir.

Kompüter tomoqrafiyası (KT): Mediastinumun detallı görüntülərini təmin edir, kistlər, şişlər və anormal strukturların mövqeyini və ölçüsünü müəyyən etməyə kömək edir.

Maqnit rezonans tomoqrafiyası (MRT): Xüsusilə yumşaq toxuma anomaliyalarının diaqnozu və qiymətləndirilməsi üçün istifadə edilir.

Ultrasəs: Bəzi kistik formalaşmaları və yumşaq toxuma strukturlarını müayinə etmək üçün istifadə edilə bilər.

Bronxoskopiya və ya endoskopiya: Tənəffüs yolları və ya qida borusu ilə bağlı anomaliyaları müəyyən etmək üçün istifadə edilir.

Biopsiya: Şişlərin malign (bədxassəli) və ya benign (xoşxassəli) olub-olmadığını təsdiq etmək üçün kütlələrdən nümunə götürülə bilər.

Müalicə:

Simptomsuz hallarda izləmə: Bəzi mediastinal anomaliyalar simptomsuz olduqda və ciddi təhlükə yaratmadıqda, sadəcə izlənilə bilər.

Cərrahi müdaxilə: Böyük kistlər, şişlər və ya həyat üçün təhlükə yaradan digər anomaliyalar cərrahi yolla aradan qaldırılır. Xüsusilə, simptomlar və ya infeksiyaya səbəb olma riski varsa, cərrahi müdaxilə tələb olunur.

Dərman müalicəsi: Cərrahiyyədən sonra infeksiya və ya digər ağırlaşmaları idarə etmək üçün dərmanlar təyin edilə bilər.