Mitral qapaq stenozu
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Mitral Qapaq Stenozu Nədir?
Mitral qapaq stenozu, ürəyin sol tərəfində yerləşən mitral qapağın daralması nəticəsində qan axınının çətinləşməsi ilə xarakterizə olunan ciddi bir ürək qapağı xəstəliyidir. Bu vəziyyət ürəyin iş yükünü artıraraq zamanla müxtəlif fəsadlara yol aça bilər. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə yanaşması ilə xəstəliyin irəliləməsinin qarşısını almaq və həyat keyfiyyətini qorumaq mümkündür.
Mitral Qapaq Stenozunun Səbəbləri
Mitral qapaq stenozunun inkişafında ən əsas faktor revmatik ürək xəstəliyidir. Lakin qapağın daralmasına səbəb olan digər nadir amillər də mövcuddur. Xəstəliyin yaranma səbəblərini aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:
- Revmatik qızdırma: Streptokok infeksiyası (boğaz infeksiyası) nəticəsində yaranan bu xəstəlik, mitral qapağın qalınlaşmasına və daralmasına səbəb olan ən yaygın faktordur.
- Kalsium yığılması: Yaşlanma prosesi ilə əlaqədar olaraq qapaqda kalsium toplanması baş verir ki, bu da toxumanın sərtləşərək daralması ilə nəticələnir.
- Doğuşdan gələn qapaq qüsurları: Nadir hallarda bəzi insanlar mitral qapağın anormal formalaşması ilə doğulurlar.
- İnfektiv endokardit: Ürək qapaqlarının infeksion iltihabı qapaq strukturunu zədələyərək daralmaya yol aça bilər.
Mitral Qapaq Stenozunun Simptomları
Bu xəstəlik adətən yavaş inkişaf etdiyi üçün ilkin mərhələlərdə əlamətlər gizli qala bilər. Lakin daralma dərəcəsi artdıqca ürək və ağciyərlərdə təzyiq yüksəlir və aşağıdakı simptomlar meydana çıxır:
- Nəfəs darlığı: Xüsusilə fiziki fəaliyyət zamanı və ya uzanarkən ağciyərlərdə maye yığılması səbəbindən yaranır.
- Yorğunluq və zəiflik: Ürəyin bədənə kifayət qədər qan pompalaya bilməməsi nəticəsində xəstələr özlərini daim halsız hiss edirlər.
- Aritmiya: Ürək döyüntülərinin sürətlənməsi və ya nizamsızlığı (atrial fibrilyasiya) tez-tez müşahidə olunur.
- Öskürək və qanlı bəlğəm: Ağciyər damarlarındakı yüksək təzyiq bu hallara səbəb ola bilər.
- Sinə ağrısı (angina): Fiziki gərginlik zamanı sinədə sıxıntı hissi yarana bilər.
- Ödem: Ayaqlarda, topuqlarda və qarın nahiyəsində maye toplanması nəticəsində şişkinlik yaranır.
- Başgicəllənmə: Qan axınının pozulması huşun itirilməsinə (sinkiop) qədər irəliləyə bilər.
Diaqnostika Üsulları
Həkim xəstənin şikayətlərini dəyərləndirdikdən sonra dəqiq diaqnoz qoymaq üçün müasir diaqnostik testlərdən istifadə edir. Bu prosesdə tətbiq olunan əsas üsullar bunlardır:
- Ekokardioqrafiya: Ürəyin ultrasəs müayinəsi vasitəsilə qapaqdakı daralma dərəcəsi və qan axını dəqiq qiymətləndirilir.
- Doppler ultrasəs: Qan axınının sürətini ölçərək daralmanın ürəyə təsirini müəyyən edir.
- Elektrokardioqrafiya (EKQ): Ürəyin elektrik aktivliyini və ritm pozğunluqlarını aşkar edir.
- Rentgen müayinəsi: Ürəyin ölçüsünü və ağciyərlərdə maye yığılmasını vizuallaşdırır.
- Ürək kateterizasiyası: Kontrast boya istifadə edilərək ürək daxili təzyiqlər ölçülür.
Mitral Qapaq Stenozunun Müalicəsi
Müalicə planı xəstəliyin şiddətinə və xəstənin ümumi vəziyyətinə uyğun olaraq fərdiləşdirilir. Müalicə həm dərman, həm də cərrahi üsulları əhatə edir.
1. Dərman Müalicəsi
Dərmanlar qapaqdakı daralmanı tam aradan qaldırmasa da, simptomları yüngülləşdirmək üçün mühümdür:
| Dərman Qrupu | Funksiyası |
|---|---|
| Diuretiklər | Bədəndəki və ağciyərlərdəki artıq mayeni xaric edir. |
| Beta-blokatorlar | Ürək ritmini tənzimləyir və ürəyin yükünü azaldır. |
| Antikoaqulyantlar | Qan laxtalanmasının və insult riskinin qarşısını alır. |
2. Cərrahi Müdaxilələr
Ciddi daralma hallarında qapağın funksiyasını bərpa etmək üçün cərrahi müdaxilə tələb olunur:
- Balon valvuloplastika: Daralmış qapağı genişləndirmək üçün tətbiq edilən minimal invaziv prosedurdur.
- Mitral qapağın dəyişdirilməsi: Zədələnmiş qapaq mexaniki və ya bioloji protezlə əvəz edilir.
- Mitral valvulotomiya: Qapaqdakı sərtləşmiş toxumalar kəsilərək qan axını bərpa edilir.
Xəstəliyin Yarada Biləcəyi Fəsadlar
Müalicə olunmayan mitral qapaq stenozu orqanizmdə ciddi fəsadlara yol aça bilər. Bunlara ağciyər hipertansiyası, ürəyin nizamsız döyünməsi ilə xarakterizə olunan atrial fibrilyasiya və ürəyin nasos funksiyasının zəifləməsi nəticəsində yaranan ürək çatışmazlığı daxildir.
Nəticə
Mitral qapaq stenozu vaxtında müdaxilə edilmədikdə həyati risk yaradan bir vəziyyətdir. Lakin müntəzəm tibbi nəzarət, düzgün dərman terapiyası və zəruri hallarda icra olunan cərrahi əməliyyatlar sayəsində xəstəliyin fəsadlarını minimuma endirmək mümkündür. Ürək sağlığınızı qorumaq üçün mütəmadi olaraq ekokardioqrafiya və digər profilaktik müayinələrdən keçmək tövsiyə olunur.
