Narsisistik Şəxsiyyət Bozukluğu

Narsisistik Şəxsiyyət Pozğunluğunun Əlamətləri:

Özünü üstün görmək:

Narsisistik şəxslər, özlərini başqalarından üstün və bənzərsiz hiss edirlər. Onlar çox xüsusi olduqlarını və başqalarının onlara uyğunlaşması lazım olduğunu düşünürlər.

Bu insanlar, böyük uğurlara imza atmaq və ya xüsusi və tək bir insan olmaq arzusunda ola bilərlər.

Başqalarından təqdir və heyranlıq gözləmək:

Narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu olan insanlar, davamlı olaraq təqdir edilmə və göstərilən hörmət istəyirlər. Onlar başqalarından müntəzəm olaraq diqqət və bəyənmə almağa ehtiyac duyurlar.

Əgər bu ehtiyaclar qarşılanmazsa, qəzəb, şübhə və narazılıq hissi yarana bilər.

Empati çatışmazlığı:

Narsisistik şəxslər, başqalarının hisslərini və ehtiyaclarını anlamaqda çətinlik çəkirlər. Onlar adətən başqalarının duyğularına qarşı duyarsızdırlar və öz maraqlarını daha çox ön planda tuturlar.

Bu, onların sosial əlaqələrində ciddi problemlər yaratmağa səbəb ola bilər.

Manipulyasiya və istismar:

Narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu olan insanlar, başqalarını öz məqsədlərinə çatmaq üçün manipulyasiya etmək və istismar etmək meyli göstərə bilərlər. Onlar başqalarının zəifliklərindən istifadə edərək öz üstünlüklərini artırmağa çalışırlar.

Həddindən artıq özünə hörmət və özünü təsdiq etmək ehtiyacı:

Narsisistik insanlar, başqalarının hörmətini və rəğbətini qazanmağa çalışır, lakin bu təkcə sözlərlə və ya yüksək təriflərlə mümkündür. Onlar, özlərini heç vaxt səhv etməyən və ya daha yaxşı bir insan olaraq göstərməyə çalışırlar.

Aşağı səviyyədə özünü tənqid etmə:

Narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu olan insanlar, özlərinə tənqid yönəltməkdən və ya zəifliklərini qəbul etməkdən çəkinirlər. Əgər tənqid edilsələr, müdafiəkar və həddindən artıq reaksiya verə bilərlər.

Həyatla əlaqəli yüksək gözləntilər:

Narsisistik insanlar, özlərinə yüksək gözləntilər qoyurlar və bu gözləntiləri reallaşdırmaq üçün başqalarından çox şey gözləyirlər. Onlar, mükəmməl həyatı, davamlı uğurları və sürekli təqdir edilən insanı arzulayırlar.

Ətrafındakı insanları istifadə etmək:

Onlar, yaxın əlaqələrini öz məqsədlərinə xidmət etmək üçün istifadə edirlər. Bu münasibətlərdə, başqalarının duyğuları və ehtiyacları önəmli deyil, yalnız öz istəklərini yerinə yetirmək daha əhəmiyyətlidir.

Narsisistik Şəxsiyyət Pozğunluğunun Səbəbləri:

Narsisistik şəxsiyyət pozğunluğunun yaranmasına səbəb olan bir neçə amil mövcuddur. Bunlar, genetik, ətraf mühit və ailə təcrübələri kimi müxtəlif faktorları əhatə edir.

Genetik faktörlər:

Bəzi araşdırmalar göstərir ki, narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu ailəvi meyl göstərir. Yəni, genetik faktorlar və ya ailə üzvlərindəki şişirdilmiş özünə inam bu pozğunluğun inkişafına təsir edə bilər.

Ailə və uşaqlıq təcrübələri:

İlgi və təqdirlə çox şişirdilən uşaqların narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu inkişaf edə bilər. Uşaqlıqda çox yüksək gözləntilər və ya sürekli təriflər, uşağın özünü başqalarından üstün hiss etməsinə səbəb ola bilər.

Eyni zamanda, aşağı özünə hörmət və bədənin tənqidi ilə uşaqlığının bir hissəsi olan insanlar da narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu inkişaf etdirə bilərlər.

Sosial təzyiq və mədəniyyət:

Cəmiyyətin gözləntiləri və sosial təzyiq də narsisistik şəxsiyyətin inkişafına səbəb ola bilər. Yüksək materialist və mükəmməl insan anlayışları, bu pozğunluğun formalaşmasına yol aça bilər.

Narsisistik Şəxsiyyət Pozğunluğunun Müalicəsi:

Narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu müalicəsi çətin olsa da, düzgün yanaşmalarla daha sağlam davranışlar inkişaf etdirilə bilər. Müalicə prosesi aşağıdakılardan ibarət ola bilər:

Psikoterapiya:

Psixoterapiya, narsisistik şəxsiyyət pozğunluğunun müalicəsində əsas vasitədir. Koqnitiv Davranış Terapiyası (CBT), şəxsiyyətin düşüncə və davranışlarını dəyişdirmək məqsədini güdür. CBT, narsisistik şəxsin özünə qarşı reallığı qəbul etməsi və başqaları ilə daha sağlam əlaqələr qurmasına kömək edə bilər.

Duyğusal və empatik inkişaf:

Narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu olan şəxslər üçün empatiyi artırmaq və başqalarının hisslərinə həssas olmaq vacibdir. Müxtəlif müalicə yanaşmaları, onların özlərini və başqalarını daha yaxşı anlamalarına kömək edər.

Dərman müalicəsi:

Bəzi hallarda, narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu olan şəxslər depressiya, anksiyete və ya ağır emosional reaksiya yaşayan insanlardır. Antidepressanlar və ya anti-anksiyete dərmanları təyin oluna bilər, amma bu dərmanlar yalnız əlamətləri yüngülləşdirmək məqsədilə istifadə edilə bilər.

Təkrar və davamlı dəstək:

Narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu olan şəxslər üçün müalicə prosesi uzunmüddətli ola bilər. Ailə terapiyası və dəstək qrupları bu şəxslərə davamlı dəstək və istiqamət verə bilər.

Nəticə:

Narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu olan insanlar özlərini çox qiymətləndirirlər, lakin başqalarının hisslərinə qarşı duyarsızdırlar. Onlar başqalarının ehtiyaclarını nəzərə almadan, yalnız öz maraqlarını güdürlər. Bu pozğunluq münasibətlərdə və gündəlik həyatda çətinliklərə səbəb olur. Ancaq psikoterapiya və müalicə ilə, narsisistik şəxsiyyət pozğunluğu olan şəxslər daha sağlam özünə hörmət və sosial əlaqələr qura bilərlər.