Narsistik şəxsiyyət pozuntusu

Səbəblər

Narsistik şəxsiyyət pozuntusunun dəqiq səbəbləri tam olaraq bilinmir, lakin bir neçə amil nəzərdə tutulur:

Genetik amillər: Ailədə narsistik şəxsiyyət pozuntusu olan şəxslərin olması riski artırır.

Çevresel amillər: Uşaqlıqda həddindən artıq təriflənmə və ya təhqir edilmə, valideynlər tərəfindən həddindən artıq qorunma və ya diqqətsizlik.

Psixoloji amillər: Uşaqlıq dövründə formalaşan qeyri-sağlam özünə dəyər anlayışı.

Simptomlar

Narsistik şəxsiyyət pozuntusunun əsas simptomları aşağıdakılardır:

Özünə aşırı dəyər vermə: Özünü qeyri-adi dərəcədə əhəmiyyətli, xüsusi və unikal hesab etmək.

Ehtiyatsızlığa və tənqidi rədd etməyə qarşı həssaslıq: Tənqid və ya rədd edilməyə qarşı həddindən artıq həssaslıq və düşmənçilik.

Başqalarına qarşı empatiya çatışmazlığı: Başqalarının hisslərinə və ehtiyaclarına diqqətsizlik.

Diqqət və təsdiqlənmə ehtiyacı: Davamlı olaraq təriflənmə, təsdiqlənmə və xüsusi diqqət tələb etmək.

Qurulmuş üstünlük hissi: Özünü başqalarından üstün hesab etmək və bu üstünlük duyğusunu davamlı olaraq təsdiqləmək.

Manipulyativ davranışlar: Başqalarını öz məqsədlərinə çatmaq üçün istifadə etmək.

Qısqanclıq: Başqalarının nailiyyətlərinə və uğurlarına qarşı qısqanclıq hissi.

Diaqnoz

Narsistik şəxsiyyət pozuntusunun diaqnozu klinik simptomlara, tibbi tarixə və psixoloji testlərə əsaslanır:

Tibbi tarix və simptomların qiymətləndirilməsi: Psixiatr və ya psixoloq simptomları və onların nə vaxt və necə baş verdiyini soruşur.

Psixoloji testlər və müayinə: Müxtəlif psixoloji testlər və müayinə vasitəsilə şəxsiyyət xüsusiyyətlərinin qiymətləndirilməsi.

Müalicə

Narsistik şəxsiyyət pozuntusunun müalicəsi əsasən psixoterapiyaya yönəlmişdir və bu müalicə üsulları istifadə edilir:

Psixoterapiya:

Koqnitiv-davranış terapiyası (KDT): Narsistik düşüncə və davranış modellərini dəyişdirmək üçün.

Psixodinamik terapiya: Uşaqlıq təcrübələri və dərin emosional problemləri anlamaq və işləmək üçün.

Qrup terapiyası: Şəxslərarası münasibətləri inkişaf etdirmək və empatiya bacarıqlarını artırmaq üçün.

Dərman müalicəsi:

Antidepresanlar: Depressiya və anksiyete əlamətlərini idarə etmək üçün.

Antipsikotiklər: Şiddətli hallarda, xüsusilə də narahatlıq və ya davranış problemləri ilə birlikdə olduqda.

Evdə Baxım və Dəstək

Daimi terapiya seansları: Müntəzəm olaraq terapiya seanslarına qatılmaq.

Şəxsi inkişaf: Özünüdərk və özünütənzimləmə bacarıqlarını artırmaq üçün şəxsi inkişaf kitabları oxumaq və texnikalar öyrənmək.

Münasibətlərin idarə edilməsi: Sağlam və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlər qurmağa çalışmaq.

Fəsadlar

Narsistik şəxsiyyət pozuntusunun müalicə edilmədiyi hallarda ciddi fəsadlar yarana bilər:

Münasibət problemləri: Şəxsi və peşəkar münasibətlərdə davamlı konfliktlər və problemlər.

İş və təhsil problemləri: İş və ya təhsil sahəsində uğursuzluq və performans problemləri.

Depressiya və anksiyete: Davamlı olaraq özünü təsdiqləmə və üstünlük hissi təmin edə bilməmək nəticəsində emosional problemlər.

İzolasiya: Sosial və emosional təcrid nəticəsində yalnızlıq və təklik hissi.

Narsistik şəxsiyyət pozuntusu ciddi və həyat keyfiyyətini təsir edə bilən bir vəziyyətdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə simptomlar idarə edilə bilər və xəstənin həyat keyfiyyəti yaxşılaşdırıla bilər. Əgər narsistik şəxsiyyət pozuntusu əlamətləri yaşayırsınızsa və ya bu vəziyyətdən şübhələnirsinizsə, psixiatr və ya psixoloqa müraciət etmək vacibdir.