Mavi dil xəstəliyi nədir?
Mavi dil xəstəliyinin əsas xüsusiyyətləri:
Virus: Mavi dil xəstəliyinə səbəb olan Bluetongue virusu Reoviridae ailəsinə aid bir virusdur və müxtəlif serotipləri mövcuddur. Xəstəliyin şiddəti virusun serotipinə və yoluxmuş heyvanın növünə görə dəyişə bilər.
Yayılma yolu: Virus əsasən qan əmici milçəklər vasitəsilə heyvanlara yoluxur. Xəstəlik birbaşa heyvandan heyvana keçmir. Qan əmici milçəklər virusu bir heyvandan digərinə daşıyır. Eyni zamanda, bəzi hallarda virus ana bətnində də dölə keçə bilər.
Ən çox təsirlənən heyvanlar:
Qoyunlar: Xəstəliyin ən ağır forması qoyunlarda müşahidə edilir. Onlarda yüksək hərarət, ağız və burun nahiyəsində yaralar, ayaqlarda şişkinlik və mavi dil (xəstəliyin adını aldığı simptom) kimi əlamətlər ola bilər.
İnəklər və keçilər: İnəklər və keçilər xəstəliyi daha yüngül keçirə bilər və bəzi hallarda heç bir simptom görünməyə bilər.
Simptomlar:
Yüksək hərarət,
Dil və ağızda iltihab və yaralar,
Dilin mavi rəngə çevrilməsi (qan dövranının pozulması səbəbindən),
Burun axıntısı və öskürək,
Ayaqlarda şişkinlik və axsaqlıq,
Yeməkdən imtina və arıqlama,
Sürətlənmiş tənəffüs,
Diş ətlərinin və gözlərin şişməsi.
Xəstəliyin şiddəti və simptomların miqdarı yoluxmuş heyvana, virusun serotipinə və heyvanın ümumi sağlamlıq vəziyyətinə bağlıdır. Qoyunlarda xəstəliyin şiddətli formaları ölümə səbəb ola bilər, inəklərdə isə daha yüngül keçir.
Diaqnoz:
Klinik əlamətlər: Xəstəliyin klinik simptomlarına əsaslanaraq ilkin diaqnoz qoyula bilər.
Laboratoriya testləri: Virusun varlığını təsdiqləmək üçün qan testi və ya virusun izolyasiyası tələb oluna bilər. PCR testləri də istifadə olunur.
Müalicə: Mavi dil xəstəliyinə qarşı spesifik antiviral müalicə yoxdur. Xəstə heyvanlar üçün dəstəkvi müalicə verilir:
Ağrıkəsicilər və iltihab əleyhinə dərmanlar,
Düzgün qidalanma və maye balansının təmin edilməsi,
İnfeksiyaların qarşısını almaq üçün antibiotiklər (sekundar infeksiyalar olarsa).
Profilaktika:
Vaksinasiya: Mövcud BTV serotiplərinə qarşı vaksinlər var və bu, xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün təsirli bir vasitədir.
Milçəklərlə mübarizə: Qan əmici milçəklərlə mübarizə, heyvanların qorunması və xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün mühümdür. Heyvanların milçəklərdən qorunması üçün insektisidlər istifadə edilə bilər.
Karantin və nəzarət: Xəstə heyvanlar izolyasiya edilməli və xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün karantin tədbirləri görülməlidir.
Mavi dil xəstəliyinin təsiri:
Mavi dil xəstəliyi xüsusilə qoyun təsərrüfatları üçün ciddi iqtisadi itkilərə səbəb ola bilər, çünki xəstəliyin nəticəsində ölüm, süd və ət istehsalının azalması, reproduktiv problemlər və digər fəsadlar baş verə bilər.