Qastritin Diaqnozu

Qastritin Əlamətləri Nələrdir?

Qastrit əlamətləri, xəstəliyin şiddətinə və fərdi xüsusiyyətlərə bağlı olaraq insandan insana dəyişiklik göstərə bilər. Mədə sağlamlığında yaranan bu pozuntular, bəzən yüngül narahatlıqlarla, bəzən isə daha kəskin simptomlarla özünü büruzə verir. Erkən diaqnoz üçün bədənin verdiyi siqnalları düzgün qiymətləndirmək olduqca vacibdir.

Xəstəliyin ən çox rast gəlinən əlamətləri aşağıdakı şəkildə qruplaşdırılır:

• Mədə yanması və ağrı: Xüsusilə yeməkdən sonra şiddətlənən yanma, həssaslıq və ağrı hissi qastritin ən yaygın göstəricisidir.
• Qıcqırma və turşuluq: Mədə turşusunun artması nəticəsində ağızda turş dad və qıcqırma hissi yaranır.
• Bulantı və qusma: Bəzi hallarda qusma qanlı və ya qəhvə rəngində ola bilər ki, bu da mədə divarında ciddi zədələnməyə işarə edir.
• İştahsızlıq və çəki itkisi: Həzm sistemindəki narahatlıq iştahın azalmasına və buna bağlı olaraq çəki itirilməsinə yol açır.
• Şişkinlik və dolğunluq: Yemək qəbulundan dərhal sonra qarında yaranan dolğunluq hissi xəstələrin əsas şikayətlərindəndir.
• Qara rəngli nəcis: Mədə divarında qanaxma baş verdikdə, bu vəziyyət özünü nəcis rənginin qaralması ilə göstərir.

Qastritin Yaranma Səbəbləri

Qastritin inkişafında bir çox fərqli bioloji və ekoloji amil rol oynayır. Bu səbəblərin başında Helicobacter pylori infeksiyası gəlir; bu bakteriya mədə mukozasına yapışaraq iltihab yaradır və gələcəkdə ülser və ya mədə xərçəngi riskini artırır.

Digər mühüm risk faktorları isə bunlardır:

1. Zərərli vərdişlər: Alkoqol və siqaret istifadəsi mədənin müdafiə mexanizmini zəiflədərək mukozanı zədələyir.
2. Dərman istifadəsi: Aspirin və ibuprofen kimi nonsteroid antiinflamatuar dərmanların (NSAİİ) müntəzəm qəbulu iltihaba səbəb olur.
3. Stress və həyat tərzi: Davamlı stress mədə turşusunun ifrazına mənfi təsir edərək qastrit riskini yüksəldir.
4. Otoimmun faktorlar: İmmun sisteminin səhvən mədənin öz hüceyrələrinə hücum etməsi nəticəsində yaranan xəstəliklər.
5. Həzm problemləri: Safra reflüksü və digər həzm sistemi xəstəlikləri qastritin yaranmasına zəmin hazırlayır.

Qastrit Diaqnozu Necə Qoyulur?

Peşəkar bir diaqnoz üçün həkim ilk növbədə xəstənin şikayətlərini və həyat tərzini qiymətləndirən fiziki müayinə həyata keçirir. Daha sonra dəqiq nəticə əldə etmək üçün müasir laboratoriya və görüntüləmə testlərindən istifadə olunur.

Diaqnoz prosesində tətbiq edilən əsas üsullar:

• Endoskopiya: Nazik və çevik bir cihazla mədənin daxili görüntülənərək iltihab və anormallıqlar yoxlanılır.
• Biopsiya: Endoskopiya zamanı götürülən kiçik toxuma parçasının mikroskop altında analizi ilə H. pylori varlığı araşdırılır.
• Laboratoriya testləri: Qan, nəcis və xüsusi karbamid nəfəs testi vasitəsilə infeksiya və ya qanaxma izləri müəyyən edilir.

Qastritin Müalicə Üsulları

Müalicə planı xəstəliyin səbəbinə və şiddətinə uyğun olaraq fərdiləşdirilir. Müalicənin əsas məqsədi mədə turşusunu tənzimləmək və iltihabı aradan qaldırmaqdır.

Dərman Müalicəsi

Qidalanma və Həyat Tərzi Dəyişiklikləri

Müalicənin effektivliyini artırmaq üçün yağlı, qızardılmış və ədviyyatlı qidalardan uzaq durmaq şərtdir. Mədədəki təzyiqi azaltmaq üçün kiçik porsiyalarla tez-tez yemək yeyilməli və yeməkdən sonra ən azı 2-3 saat dik vəziyyətdə qalınmalıdır. Həmçinin, alkoqol və siqaretdən tamamilə çəkinmək mədə mukozasının bərpası üçün vacibdir.

Qastritdən Qorunma Yolları

Qastrit riskini minimuma endirmək və mədə sağlamlığını qorumaq üçün sağlam və balanslı pəhriz saxlanılmalıdır. Stress idarəsi (meditasiya, nəfəs məşqləri) mədə turşusunun balanslı qalmasına müsbət təsir göstərir. Dərman vasitələrindən, xüsusilə ağrıkəsicilərdən həkim məsləhəti olmadan və uzun müddət istifadə etməmək lazımdır.

Unutmayın ki, qastrit əlamətləri hiss edildikdə vaxtında mütəxəssisə müraciət etmək, xəstəliyin irəliləməsinin və daha ciddi fəsadların qarşısını almağın ən effektiv yoludur.