Qida allergiyasi
Səbəbləri
Qida allergiyasına səbəb olan əsas allergenlər:
Süd: Uşaqlarda ən çox rast gəlinən qida allergiyası səbəblərindən biridir.
Yumurta: Yumurta ağında və ya sarısında olan zülallar allergik reaksiyaya səbəb ola bilər.
Fındıq və Yer Fıstığı: Fındıq və yer fıstığı allergiyaları ciddi reaksiyalara səbəb ola bilər.
Dəniz Məhsulları: Balıqlar, qabıqlı dəniz məhsulları (karides, xərçəng) və molyusklar.
Buğda: Glüten allergiyası və ya həssaslığı buğda ilə əlaqəli ola bilər.
Soya: Soya və soya məhsulları allergik reaksiyalara səbəb ola bilər.
Simptomlar
Qida allergiyasının simptomları müxtəlif ola bilər və reaksiyanın şiddətinə görə dəyişə bilər. Əsas simptomlar:
Dəri Reaksiyaları: Qaşıntı, qızartı, kabarcıklar və ekzema.
Tənəffüs Yolu Simptomları: Hapşırma, burun axması, burun tıxanıqlığı, öskürək və nəfəs darlığı.
Həzm Sistemi Simptomları: Qarın ağrısı, bulantı, qusma və ishal.
Anafilaksi: Həyati təhlükəli bir reaksiyadır və nəfəs darlığı, qan təzyiqinin düşməsi, şok və hətta ölümə səbəb ola bilər. Anafilaksi təcili tibbi müdaxilə tələb edir.
Diaqnoz
Qida allergiyasının diaqnozu üçün istifadə olunan üsullar:
Tibbi Tarix və Fiziki Müayinə: Xəstənin simptomları və qida qəbul tarixi haqqında məlumat.
Dəri Prick Testi: Kiçik miqdarda allergen dəriyə tətbiq edilir və reaksiya yoxlanılır.
Spesifik IgE Qan Testi: Qan nümunəsində allergenə qarşı olan spesifik antikorların səviyyəsi ölçülür.
Eliminasiya Diyeti: Potensial allergen qidaların dietdən çıxarılması və simptomların yoxlanılması.
Provokasiya Testi: Həkim nəzarəti altında şübhəli qida maddəsinin az miqdarda qəbul edilməsi və reaksiyanın izlənməsi.
Müalicə və İdarəetmə
Qida allergiyasının müalicəsi əsasən allergen qidalardan uzaq durmağa və simptomları idarə etməyə yönəldilmişdir:
Qida Allergenlərindən Qaçınmaq
Etiketləri Oxumaq: Qida məhsullarının tərkibini diqqətlə oxumaq və allergenləri tanımaq.
Çapraz Çirklənmədən Qaçınmaq: Yemək hazırlıq prosesində allergenlərin digər qidalarla təmas etməməsini təmin etmək.
Dərmanlar
Antihistaminlər: Qaşıntı, qızartı və digər yüngül simptomları azaltmaq üçün.
Epinefrin İnjeksiyonu: Anafilaksi halında təcili istifadə edilən adrenalin injeksiyonu (məsələn, EpiPen).
Qida Allergenlərinə Qarşı İmmunoterapiya
Oral İmmunoterapiya: Həkim nəzarəti altında az miqdarda allergen qidaların tədricən artırılaraq bədənə tətbiq edilməsi.
Profilaktika və Həyat Tərzi Dəyişiklikləri
Daimi Hazırlıq: Qida allergiyası olan insanlar daima epinefrin injeksiyonu daşımalıdırlar və bu dərmanın necə istifadə ediləcəyini bilməlidirlər.
Daimi Təlim və Məlumatlandırma: Ailə üzvləri, dostlar, müəllimlər və iş yoldaşları qida allergiyası və təcili müdaxilə haqqında məlumatlı olmalıdırlar.
Restoran və Yemək Seçimləri: Restoranlarda yemək sifariş edərkən qida allergiyası haqqında məlumat vermək və təhlükəsiz yemək seçimləri etmək.
Qida allergiyası ciddi bir vəziyyətdir və həyati təhlükəsi ola bilər. Düzgün müalicə və idarəetmə ilə bu vəziyyətin yaratdığı risklər minimuma endirilə bilər. Əgər qida allergiyası simptomları ilə qarşılaşırsınızsa və ya müalicə ilə bağlı suallarınız varsa, allerqoloqa və ya həkimə müraciət etmək vacibdir.