Əsəbi bağırsaq sindromu nədir?

Əsəbi Bağırsaq Sindromunun Əlamətləri:

Əsəbi bağırsaq sindromunun ən yaygın əlamətləri bunlardır:

Qarın Ağrıları və Diskomfort:

Ən xarakterik əlamətlərdən biri qarın ağrısı, şişkinlik və ya diskomfort hissidir. Bu ağrı, adətən yeməkdən sonra və ya həzmin çətin olduğu dövrlərdə baş verir.

İshal (Diyarrea):

Əsəbi bağırsaq sindromunun ishal forması, nizamlı olaraq tez-tez ishal (gündə 3 dəfə və ya daha çox) ilə müşahidə edilir. İshal, adətən qarın ağrıları ilə birlikdə olur və yaxud yeməkdən sonra qısa müddət ərzində təkrarlanır.

Qəbizlik:

Əsəbi bağırsaq sindromunun qəbizlik forması, çətin və ya çox az nəcis çıxarmağa səbəb olur. Nəcis keçirmək çətinləşir və çox vaxt qarın ağrıları ilə müşayiət olunur.

Qarın Şişkinliyi:

Şişkinlik və ya dolu hiss ilə müşahidə edilə bilər. Uşaqlarda bu simptomlar daha çox qeyd olunur və yeməkdən sonra daha da şiddətlənə bilər.

Nəcis Dəyişiklikləri:

Bağırsağın funksiyasını idarə edən hormonlar və ya nerv sistemindəki dəyişikliklər nəticəsində, insanların nəcisinin forması və tezliyi dəyişə bilər.

Qidalanma ilə əlaqəli problemlər:

Bəzi qidalar, məsələn, yağlı qidalar, şəkərlər, spirtli içkilər və ya süd məhsulları bu simptomları daha da pisləşdirə bilər.

Üzülmə və Emosional Çətinliklər:

Əsəbi bağırsaq sindromu, emosional stress, anksiyete və depressiya ilə əlaqəli ola bilər. Sindrom, həm də yuxu pozğunluqları və enerji itirilməsi ilə müşahidə edilə bilər.

Əsəbi Bağırsaq Sindromunun Səbəbləri:

Əsəbi bağırsaq sindromunun dəqiq səbəbi məlum olmasa da, bəzi amillərin bu vəziyyətin yaranmasında rol oynadığı düşünülür:

Həzm Sistemi Pozğunluqları:

Bağırsağın normal hərəkətliliyində və ya həzmin tənzimlənməsindəki pozulmalar ƏBS simptomlarını artırır. Bağırsaq əzələlərinin çox güclü və ya zəif işləməsi qəbizlik və ya işhal kimi problemlərə səbəb ola bilər.

Beyin və Bağırsaq Nəzarət Problemi:

Bağırsaq və beyin arasındakı əlaqə, bağırsaq hərəkətliliyini tənzimləyir. Stress və emosional vəziyyətlər, beyin və bağırsaq arasındakı əlaqəni pozaraq həzm sistemini düzgün işləməməsinə səbəb ola bilər.

İmmunitet Sistemi və İltihab:

Mikroflora dəyişiklikləri və bağırsaqdakı iltihab ƏBS-nin inkişafına səbəb ola bilər. Bağırsaq mikroorqanizmlərinin (bağırsaq bakteriyalarının) balanssız olması bağırsaq funksiyalarını pozur.

Genetik Faktorlar:

Əsəbi bağırsaq sindromu, ailə tarixində bu cür problemin olması halında genetik faktorlardan təsirlənə bilər.

Stress və Emosional Çətinliklər:

Psixoloji stress, anksiyete, depressiya və emosional gərginlik bağırsağın funksiyalarını poza bilər. Bu faktorlar, simptomların şiddətini və davamlılığını artırır.

Əsəbi Bağırsaq Sindromunun Müalicəsi:

Əsəbi bağırsaq sindromunun müalicəsi, adətən, simptomları azaltmaq və həzm sistemini tənzimləmək məqsədi ilə aparılır. Müalicə üsulları aşağıdakılardır:

Diyet və Qidalanma Dəyişiklikləri:

Yüksək lifli qidalar qəbul etmək (tərəvəzlər, meyvələr, tam taxıl məhsulları) bağırsaq funksiyalarını yaxşılaşdırır.

Qidalanma ilə bağlı diqqət: Çox yağlı, şəkərli, ağ undan və ya süd məhsullarından qaçınmaq və spesifik qidalara qarşı həssaslıq varsa onları pəhrizdən çıxarmaq.

FODMAP diyetası (Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides and Polyols) – bəzi qida növlərinin bağırsaq problemlərini azaldığı üçün tətbiq edilə bilər.

Medikamentoz Müalicə:

Antispazmodik dərmanlar bağırsaq əzələlərinin rahatlanmasına kömək edərək ağrıları azaldır.

Laksatiflər və ya probiotiklər qəbizlik və mikroflora balansını düzəltməyə kömək edir.

İshal üçün dərmanlar və hormon dərmanları da simptomları idarə etmək üçün istifadə edilə bilər.

Psixoterapiya və Stressin İdarə Edilməsi:

Koqnitiv davranış terapiyası (CBT) və ya hipnoterapiya kimi psixoterapiya metodları, stressi idarə etməyə və bağırsaq problemlərini azaldmağa kömək edir.

Yoga, meditasiya, dərin nəfəs alma və relaksasiya texnikaları stres və emosional gərginliyi azaldaraq simptomları rahatlatmağa kömək edir.

Fiziki Aktivlik və Həyat Tərzi Dəyişiklikləri:

Fiziki aktivlik, məsələn, gəzmək və yüngül məşqlər bağırsağın fəaliyyətini artırmağa kömək edir.

Yaxşı yuxu rejimi və düzgün həyat tərzi hemoroidlərin qarşısını almağa və bağırsaq funksiyalarını yaxşılaşdırmağa kömək edir.

Nəticə:

Əsəbi bağırsaq sindromu, yüngül və orta dərəcəli hallarda müalicə edilə bilən bir vəziyyətdir və düzgün pəhriz, medikamentoz müalicə və psixoloji yanaşmalar ilə idarə oluna bilər. Əgər simptomlar davam edərsə, mütləq həkimə müraciət etməli və əlavə müalicə üsullarına baş vurulmalıdır.