Stres
Stresin əsas növləri
1. Akut (qısamüddətli) stres
Gözlənilməz və qısa müddətli situasiyalara (imtahan, çıxış öncəsi, qəfil təhlükə) qarşı bədənin verdiyi normal reaksiyadır.
2. Xroniki (uzunmüddətli) stres
Uzun müddət davam edən və psixoloji və fiziki sağlamlığı pozan stresdir.
İş təzyiqləri, ailə və maliyyə problemləri kimi davamlı stress mənbələri səbəb olur.
3. Eustress (müsbət stres)
İnsan üçün motivasiyaedici və məhsuldar ola biləcək stres növüdür (məsələn, yeni işə başlamaq həyəcanı).
4. Distress (mənfi stres)
İnsan üçün düzgün tənzimlənmədikdə zərərli olan və yüklənməyə səbəb olan stres növüdür.
Stresin əlamətləri
Fiziki əlamətlər:
Baş ağrısı, əzələ gərginliyi, ürək döyüntüsünün artması
Yuxusuzluq, həzm problemləri, iştah dəyişiklikləri
İmmunitetin zəifləməsi
Emosional əlamətlər:
Narahatlıq, qorxu, depressiya
Qəzəb və əsəbilik
Yorğunluq və həvəsizlik
Davranışsal əlamətlər:
Təmkinli olmaqda çətinlik, tez-tez əsəbiləşmək
Zərərli vərdişlərə meyl (siqaret, spirt, çox yemək və s.)
Sosial çəkilmə və ya aqressiv davranışlar
Stresin səbəbləri
İş və akademik təzyiqlər
Maliyyə və ailə problemləri
Münaqişə və münasibət problemləri
Zaman çatışmazlığı və yüksək gözləntilər
Travmatik hadisələr və ya itkilər
Stresin uzunmüddətli təsiri
Ürək-damar xəstəlikləri (hipertoniya, infarkt riski)
Depressiya və anksiyete pozuntuları
Həzm problemləri və hormonal disbalans
Yaddaş və konsentrasiya zəifliyi
Streslə necə mübarizə aparmaq olar?
1. Fiziki fəaliyyət
Yüngül idman, gəzinti və yoga stres hormonlarını azaldır.
2. Nəfəs və relaksasiya məşqləri
Dərin nəfəs alma, meditasiya və proqressiv əzələ relaksasiyası texnikaları effektivdir.
3. Zaman və iş yükünü tənzimləmək
Prioritetləri müəyyən etmək və real planlama.
“Yox” deməyi öyrənmək və sərhədləri qorumaq.
4. Sosial dəstək
Ailə və dostlarla ünsiyyət stressi yüngülləşdirir.
5. Peşəkar psixoloji dəstək
Psixoloq və ya terapevtlə stress menecment texnikaları öyrənmək.
Qısa tövsiyə:
Hər gün 10-15 dəqiqəlik nəfəs məşqləri və qısa fasilələr iş və gündəlik həyatda stresi azaltmağa kömək edir.