Süründürməçiliyə Necə Qalib Gəlmək Olar?

Süründürməçilik Nədir və Niyə Baş Verir?

Süründürməçilik, yerinə yetirilməsi vacib olan bir işi görmək əvəzinə, daha az səy tələb edən, asılılıq yaradan və anlıq rahatlıq verən fəaliyyətlərə üstünlük verməkdir. Bir çox insan bunu sadəcə tənbəllik kimi qiymətləndirsə də, əslində bu vəziyyət psixoloji amillərlə dərindən bağlıdır. Süründürməçilik; qorxu, qeyri-müəyyənlik, mükəmməllik təzyiqi və ya motivasiya çatışmazlığından qaynaqlanan bir müdafiə mexanizmidir.

Süründürməçiliyin Əsas Səbəbləri

İşləri təxirə salma vərdişinin arxasında yatan fundamental səbəbləri aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:

• Qorxu və Narahatlıq: Uğursuz olmaq və ya ətrafdakılar tərəfindən tənqid edilmək qorxusu işə başlamağa mane olur.
• Perfeksionizm: "Əgər ideal şəkildə etməyəcəmsə, heç etməyim daha yaxşıdır" düşüncəsi fəaliyyəti dondurur.
• Tapşırığın Mürəkkəbliyi: İş çox böyük və yorucu göründükdə, haradan başlayacağınızı bilməmək süründürməçiliyə yol açır.
• Zamanın İdarə Olunmaması: Düzgün planlaşdırma aparılmadıqda işlər daim sonraya saxlanılır.
• Rəqəmsal Yayındırıcılar: Sosial media və telefon bildirişləri diqqəti asanlıqla dağıdır.
• Motivasiya Çatışmazlığı: Görüləcək işin darıxdırıcı və ya mənasız görünməsi həvəsi azaldır.

Süründürməçiliyə Qarşı 10 Effektiv Strategiya

Süründürməçilik zamanla formalaşmış bir davranış modelidir, lakin müəyyən metodlarla bu vərdişi dəyişmək mümkündür. Budur iş məhsuldarlığınızı artıracaq 10 effektiv strategiya:

1. “5 Dəqiqə Qaydası”ndan İstifadə Edin

İşə başlamaq ən çətin mərhələdir. Özünüzə "Sadəcə 5 dəqiqə bu işlə məşğul olacam, sonra istəsəm dayandıraram" deyərək başlayın. Zeigarnik effekti göstərir ki, beynimiz başladığımız, lakin tamamlamadığımız işləri bitirməyə meyllidir. Başladıqdan sonra çox vaxt işi davam etdirmək daha asan olur.

2. Böyük İşləri Kiçik Parçalara Bölün

Böyük tapşırıqlar qorxuducu görünə bilər. Həll yolu isə işi idarəolunan xırda addımlara bölməkdir. Məsələn, bir tədqiqat yazısı yazmalısınızsa, onu bu ardıcıllıqla planlaşdırın:

1. Mövzuya uyğun başlıq seç.
2. Lazımi materialları topla.
3. İlk cümləni yaz.

3. Pomodoro Texnikası ilə Fokuslanın

Bu texnika 25 dəqiqə fokuslanmış iş və 5 dəqiqə qısa fasilə prinsipinə əsaslanır. 4 dövr tamamlandıqdan sonra 15-30 dəqiqəlik uzun fasilə verilməlidir. Bu metod beyni yüklənməkdən qoruyur və motivasiyanı yüksək saxlayır.

4. “Eat That Frog” (Qurbağanı Ye) Metodu

Mark Tvenin məşhur strategiyasına görə, günün ən çətin və ən vacib işini səhər ilk növbədə yerinə yetirməlisiniz. Ən böyük maneəni aradan qaldırdıqda, günün qalan hissəsində özünüzü daha yüngül və enerjili hiss edəcəksiniz.

5. Rəqəmsal Yayındırıcılardan Uzaq Durun

Telefon və sosial media məhsuldarlığın ən böyük düşmənidir. Diqqəti qorumaq üçün:

• Forest və ya Freedom kimi fokuslanma tətbiqlərindən istifadə edin.
• İş zamanı bildirişləri tamamilə bağlayın.
• Sosial mediaya ayıracağınız vaxtı öncədən məhdudlaşdırın.

6. Dəqiq Planlama və Disiplin

Motivasiya hər zaman mövcud olmaya bilər, lakin disiplin sizi hədəfə çatdırır. İşinizi planlaşdırarkən bu üç suala cavab verin:

• Bu işi nə vaxt edəcəm?
• Harada yerinə yetirəcəm?
• Nə qədər vaxt ayıracam?

7. Özünüzü Mükafatlandırın

Beynimiz mükafat sisteminə müsbət reaksiya verir. Bir tapşırığı bitirdikdən sonra özünüzə kiçik hədiyyələr verin. Bu, sevdiyiniz bir musiqini dinləmək, qısa bir gəzinti və ya kiçik bir şirniyyat ola bilər. Bu, iş prosesini pozitiv hisslərlə əlaqələndirir.

8. 80/20 Qaydasına Əməl Edin

Mükəmməllik axtarışı çox vaxt işin ləngiməsinə səbəb olur. Pareto prinsipi (80/20 qaydası) əsasında ən vacib 20%-lik işə fokuslanın ki, nəticənin 80%-ni əldə edəsiniz. İrəliləyiş əldə etmək mükəmməl olmaqdan daha vacibdir.

9. Hesabatlılıq Sistemi Yaradın

Planlarınızı başqaları ilə paylaşmaq məsuliyyət hissini artırır. Dostunuza və ya ailə üzvünüzə həftəlik hədəflərinizi deyin. Başqasına hesabat vermək məcburiyyəti sizi daha disiplinli olmağa sövq edəcək.

10. Özünüzə Qarşı Anlayışlı Olun

Bəzən süründürməçilik sadəcə bədənin istirahət ehtiyacıdır. Özünüzə qarşı həddindən artıq qəddar olmayın. Hər gün sadəcə 1% daha yaxşı olmağa çalışmaq, uzunmüddətli perspektivdə böyük uğurlar gətirəcəkdir.

Nəticə: Süründürməçiliklə Mübarizənin Xülasəsi

Unutmayın ki, əsas olan mükəmməl başlamaq deyil, sadəcə başlamaqdır!