Traxeyaya xarici cisim daxil olur
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Traxeyaya Xarici Cisim Düşməsinin Əsas Simptomları
Traxeyaya xarici cismin düşməsi tənəffüs yollarının qismən və ya tamamilə tıxanmasına səbəb olan, dərhal müdaxilə tələb edən kritik bir vəziyyətdir. Bu hal baş verdikdə orqanizm müxtəlif reaksiyalarla siqnal verir. Ani nəfəs darlığı traxeyada obyekt sıxışmasının ən ilkin əlamətidir və nəfəs alma prosesini dərhal çətinləşdirir.
Hava yollarının tamamilə bağlanması nəticəsində boğulma meydana gəlir ki, bu da nəfəs almanı qeyri-mümkün hala gətirir. Digər mühüm simptomlar aşağıdakılardır:
- Güclü öskürək: Tənəffüs yollarını təmizləmək üçün bədənin təbii refleksidir; bəzən bu yolla cisim xaric edilə bilər.
- Hırıltılı səs və ya sıx nəfəs: Hava yollarının qismən bağlanması nəticəsində yaranan kənar səslərdir.
- Sianoz (mavimtırak dəri rəngi): Oksigen çatışmazlığı səbəbindən xüsusilə dodaqlarda və dırnaqlarda göyərmə müşahidə edilir.
- Huşunu itirmə: Tam boğulma zamanı beyinə oksigen getməməsi sürətli huş itkisinə yol açır.
Təcili Yardım Addımları: İlk Yardım Necə Edilməlidir?
Traxeyaya xarici cisim düşdükdə saniyələr belə böyük əhəmiyyət kəsb edir. Boğulma halında aşağıdakı təcili yardım addımları ardıcıllıqla tətbiq olunmalıdır:
1. Heimlich Manevri (Qarın Təzyiqi)
Böyüklər və uşaqlar üçün tətbiqi:
- Boğulan şəxsin arxasında duraraq belini qucaqlayın.
- Bir əlinizi yumruq şəklində bağlayın və mədənin üstündə, döş sümüyünün (sternumun) tam altında yerləşdirin.
- Digər əlinizlə yumruğunuzu sıxaraq içəri və yuxarıya doğru güclü təzyiqlər edin. Bu təzyiq obyekti traxeyadan çıxarmağa kömək edir.
Körpələr üçün (1 yaşdan kiçik uşaqlar) tətbiqi:
- Körpəni dizlərinizin üstünə üzü aşağı, başı aşağıya doğru meyilli şəkildə yatırın.
- Kürəyin ortasına beş dəfə sürətli vuruş edin.
- Cisim çıxmazsa, körpəni çevirərək sinəsinə 5 sürətli basma hərəkəti (sinə kompressiyası) tətbiq edin.
2. Öskürməyi Təşviq Edin və CPR
Əgər şəxs danışa və ya nəfəs ala bilirsə, onu güclü öskürməyə təşviq edin. Şəxs huşunu itiribsə və nəfəs almırsa, dərhal ürək-ağciyər reanimasiyasına (CPR) başlanılmalıdır. Vəziyyət ağırlaşdıqda və ya cisim çıxmadıqda vaxt itirmədən təcili tibbi yardım çağırılmalıdır.
Xəstəxana Şəraitində Tibbi Müdaxilələr
Xarici cismin çıxarılması üçün tibb müəssisələrində peşəkar üsullar tətbiq edilir. Aşağıdakı cədvəldə bu müdaxilələrin mahiyyəti izah olunmuşdur:
| Müdaxilə Üsulu | Təsviri | Tətbiq Forması |
|---|---|---|
| Bronxoskopiya | Elastik boru vasitəsilə tənəffüs yollarının vizual müayinəsidir. | Lokal anesteziya və ya huşsuz vəziyyətdə cisim çıxarılır. |
| Laringoskopiya | Səs telləri və traxeyanın üst hissəsinin müayinəsidir. | Laringoskop və xüsusi alətlərlə obyekt kənarlaşdırılır. |
| Trakeostomiya | Boyun üzərində kəsik açılaraq traxeyaya boru yerləşdirilməsidir. | Böyük tıxanmalarda hava axınını bərpa etmək üçün edilir. |
Əməliyyatdan Sonrakı Nəzarət və Müayinə
Xarici cisim çıxarıldıqdan sonra ağciyərlərin və tənəffüs yollarının vəziyyətini qiymətləndirmək üçün həkimlər tərəfindən nəzarət testləri aparılır:
- Rentgen müayinəsi: Qalıq parça və ya digər fəsadların olub-olmadığını yoxlayır.
- Kompüter tomoqrafiyası (KT): Daha dərin zədələnmə şübhəsi olduqda dəqiq diaqnoz üçün istifadə edilir.
Nəticə
Traxeyaya xarici cisim daxil olması həyati risk daşıyan fövqəladə bir vəziyyətdir. Tez və doğru tətbiq olunan ilk yardım, nəfəs yollarının təmizlənməsində və xəstənin həyatının xilas edilməsində həlledici rol oynayır. Boğulma hallarında peşəkar tibbi müdaxilə və düzgün reanimasiya addımları vəziyyətin ağırlaşmasının qarşısını alır.
