Traxeyaya xarici cisim daxil olur
Xarici cisimin traxeyaya düşməsi zamanı simptomlar:
Ani nəfəs darlığı: Traxeyada hər hansı bir obyektin sıxışması dərhal nəfəs alma çətinliyi yarada bilər.
Boğulma: Hava yolları tamamilə bağlandıqda boğulma meydana gəlir, bu isə nəfəs almanı qeyri-mümkün hala gətirir.
Güclü öskürək: Öskürək tənəffüs yollarını təmizləmək üçün bədənin refleksidir. Öskürmə ilə xarici cismin çıxarılması mümkün ola bilər.
Hırıltılı səs və ya sıx nəfəs: Hava yollarının qismən bağlanması nəticəsində nəfəs alarkən hırıltılı səslər yarana bilər.
Sianoz (mavimtırak dəri rəngi): Oksigen çatışmazlığı nəticəsində dəridə, xüsusilə dodaqlarda və dırnaqlarda mavilik yaranır.
Huşunu itirmə: Tam boğulma halında oksigen çatışmazlığı tez bir zamanda huşunu itirməyə səbəb ola bilər.
Təcili yardım addımları (ilk yardım):
Traxeyaya xarici cisim düşdükdə tez bir zamanda hərəkət etmək həyati vacibdir. Aşağıdakı addımlar boğulma halında tətbiq olunmalıdır:
1. Heimlich manevri (qarın təzyiqi):
Böyüklər və uşaqlar üçün:
Boğulan şəxsin arxasında durun və belini qucaqlayın.
Bir əlinizi yumruq şəklində bağlayın və yumruğu mədənin üstündə, qabarıq hissədə, döş sümüyünün (sternumun) altında yerləşdirin.
Digər əlinizlə yumruğunuzu sıxaraq içəri və yuxarıya doğru güclü təzyiqlər edin. Bu hərəkət traxeyaya sıxılmış obyekti çıxarmağa kömək edə bilər.
Körpələr üçün (1 yaşdan kiçik uşaqlar):
Körpəni dizlərinizin üstünə üzü aşağı yatırın və başını aşağıya doğru saxlayın.
Kürəyin ortasına beş dəfə sürətli vuraraq, hava yollarında tıxanan cismi çıxarmağa çalışın.
Xarici cisim çıxmazsa, körpəni çevirin və sinəsinə 5 sürətli basma hərəkəti edin (sinə kompressiyası). Bu, təzyiqi artıraraq tıxanmanı aradan qaldırmağa kömək edə bilər.
2. Öskürməyi təşviq edin:
Əgər şəxs danışa bilirsə və nəfəs ala bilirsə, onu öskürməyə təşviq edin. Güclü öskürmə ilə traxeyadakı obyekt çıxarıla bilər.
3. Süni nəfəs və sinə kompressiyası (huşunu itirən şəxslərdə):
Əgər şəxs huşunu itiribsə və nəfəs almırsa, dərhal ürək-ağciyər reanimasiyasına (CPR) başlamaq lazımdır. Bu, sinə kompressiyaları və süni nəfəsdən ibarət olur.
4. Təcili tibbi yardım çağırın:
Xarici cisim çıxarılmadıqda və ya vəziyyət ağırlaşdıqda dərhal təcili tibbi yardım çağırılmalıdır.
Tibbi müdaxilələr:
Xəstəxanada və ya tibb müəssisəsində xarici cismin traxeyadan çıxarılması üçün aşağıdakı üsullar tətbiq oluna bilər:
1. Bronxoskopiya:
Nədir: Bronxoskop, traxeyaya daxil edilən elastik borudur və onun vasitəsilə tənəffüs yolları vizual olaraq yoxlanılır. Bronxoskopla xarici cisim götürülə bilər.
Necə edilir: Bu prosedur adətən lokal anesteziya altında və ya huşsuz vəziyyətdə aparılır. Bronxoskop vasitəsilə tıxanmış obyekt traxeyadan çıxarılır.
2. Laringoskopiya:
Nədir: Laringoskop istifadə edilərək tənəffüs yollarının yuxarı hissəsi, o cümlədən səs telləri və traxeyanın üst qismi müayinə edilir və obyekt çıxarılır.
Necə edilir: Həkim laringoskop vasitəsilə tənəffüs yollarının yuxarı hissəsini yoxlayır və lazım gəldikdə, xüsusi alətlərdən istifadə edərək obyekti çıxarır.
3. Trakeostomiya:
Nədir: Əgər traxeyada çox böyük bir tıxanma varsa və xəstənin nəfəs almağı ciddi şəkildə çətinləşirsə, boyun üzərində bir kəsik açılır və trakeaya bir boru yerləşdirilir. Bu prosedur hava axınının bərpası və boğulmanın qarşısını almaq üçün həyata keçirilir.
Əməliyyatdan sonrakı nəzarət:
Xarici cisim çıxarıldıqdan sonra həkimlər tənəffüs yollarını və ağciyərləri yoxlayaraq hər hansı digər zədələnmənin və ya infeksiyanın olub-olmadığını qiymətləndirir. Bu hallarda bəzi testlər və görüntüləmə üsulları istifadə oluna bilər:
Rentgen müayinəsi: Ağciyərlərdə qalan xarici cisim parçalarının və ya digər problemlərin olub-olmadığını yoxlamaq üçün istifadə edilir.
Kompüter tomoqrafiyası (KT): Əgər zədə və ya başqa problemlər şübhə doğurursa, KT ilə daha dəqiq müayinə aparıla bilər.
Nəticə:
Traxeyaya xarici cisim daxil olduqda dərhal hərəkət etmək həyati əhəmiyyət daşıyır. Tez və doğru tətbiq olunan ilk yardım, vəziyyətin ağırlaşmasının qarşısını almağa və nəfəs yollarını təmizləməyə kömək edə bilər. Boğulma hallarında doğru müdaxilə ilə xəstələrin həyatını qurtarmaq mümkündür.