ÜRƏK CƏMƏRHİYYƏSİ ÜÇÜN QƏRAR QƏBUL EDİLMƏNİN MEYARLARI
✅ Ürək Cərahiyyəsinə Qərar Verilməsində Əsas Meyarlar
1. Diaqnozun Ağırlığı və Təsdiqlənməsi
Koronar arter xəstəliyi: 3 damarda tutulma, sol əsas tac arter (left main) darlığı varsa, açıq ürək əməliyyatı (CABG) tövsiyə oluna bilər.
Ürək qapaq xəstəlikləri: Aort stenozu, mitral qapaq çatışmazlığı, endokardit kimi hallarda qapaq dəyişdirilməsi və ya düzəldilməsi gərəkli ola bilər.
Konjenital (anadangəlmə) ürək qüsurları
Aorta anevrizması və ya diseksiyası
2. Əlamətlərin Şiddəti
Sinə ağrısı (angina) – istirahətdə belə davam edirsə
Nəfəs darlığı – yüngül fəaliyyətlə belə baş verirsə
Tez-tez bayılma halları (sinkop)
Ürək çatışmazlığının inkişafı (ödem, gecə tənəffüs çətinliyi)
3. Effektiv müalicə seçimi kimi dərman və ya stentlə müalicəyə cavabın olmaması
Medikamentoz (dərmanla) müalicəyə baxmayaraq simptomlar davam edirsə, cərahiyyə alternativ sayılır.
Stent tətbiqinə uyğunsuzluq və ya stentlə müalicədən fayda alınmaması
4. Ürəyin funksiyasının dərəcəsi (EF – ejeksiya fraksiyası)
Sol mədəcik ejeksiya fraksiyası
5. Xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyəti
Ağciyər funksiyası, böyrək funksiyası, diabetin varlığı, yaş, bədən kütlə indeksi və digər yanaşı xəstəliklər nəzərə alınır.
Qocalarda və yüksək riskli xəstələrdə alternativlər, məsələn, TAVI (qapaq əməliyyatsız dəyişdirilməsi) kimi üsullar qiymətləndirilə bilər.
6. Risk-fayda balansı
Cərahiyyənin həyat keyfiyyətini artırıb-artırmayacağı
Əməliyyatın uğur ehtimalı və ölüm/əlillik riski
EuroSCORE və ya STS Score kimi risk hesablama sistemlərindən istifadə edilir
7. Xəstənin istəyi və razılığı
Cərahiyyə qərarı verildikdən sonra xəstəyə risklər, alternativlər və ehtimal olunan nəticələr izah edilməlidir.
Xəstə və ailəsi məlumatlı razılıq (informed consent) verməlidir.
🩺 Multidisipliner komanda ilə qərarvermə prosesi
Cərahiyyə qərarları adətən ürək komandası (“heart team”) tərəfindən verilir:
Kardioloq
Ürək-damar cərrahı
Anestezioloq
Radioloq
Geriatr və ya digər ixtisaslar (xəstənin vəziyyətindən asılı olaraq)
Bu yanaşma daha təhlükəsiz və şəffaf qərarverməni təmin edir.
📌 Xüsusi hallarda əlavə meyarlar
Reviziyalı cərahiyyələr (yenidən ürək əməliyyatı): İlk əməliyyatın uğursuz olması və ya qapağın köhnəlməsi
İnfeksion endokardit: Antibiotik müalicəsi kifayət etmədikdə cərahiyyə tələb olunur
Qan laxtalanması riski yüksək olan hallarda mexaniki qapaq əvəzinə bioloji qapaq seçimi
🔚 Nəticə
Ürək cərahiyyəsi qərarı təkcə tibbi diaqnoza əsaslanmır. Bu, həm də xəstənin ümumi durumu, həyat keyfiyyəti, digər müalicə seçimlərinin uyğunluğu və şəxsi istəkləri nəzərə alınaraq verilən kompleks bir qərardır.