Kəskin laringit

Kəskin Laringitin Səbəbləri

Kəskin laringit çox vaxt tənəffüs yollarının viral infeksiyaları və ya səs tellərinin həddindən artıq istifadəsi ilə əlaqələndirilir. Əsas səbəblər aşağıdakılardır:

Viral İnfeksiyalar:

Kəskin laringitin ən yaygın səbəbi viral infeksiyalardır. Soyuqdəymə və qrip virusları kimi tənəffüs yolu infeksiyaları qırtlaqda iltihaba səbəb ola bilər.

Bakterial İnfeksiyalar:

Daha nadir hallarda, kəskin laringit bakterial infeksiya nəticəsində də baş verə bilər. Bu halda vəziyyət daha ağır ola bilər və antibiotik müalicəsi tələb oluna bilər.

Həddindən Artıq Səs İstifadəsi:

Çox yüksək səslə danışmaq, qışqırmaq, uzun müddət fasiləsiz oxumaq və ya danışmaq səs tellərinin zədələnməsinə və nəticədə laringitə səbəb ola bilər.

Kimyəvi Qıcıqlandırıcılar və Siqaret Çəkmək:

Hava çirkliliyi, siqaret tüstüsü və ya kimyəvi maddələr qırtlaq və səs tellərini qıcıqlandıra bilər, bu da kəskin laringitə səbəb ola bilər.

Reflü Xəstəliyi (Gastroezofageal Reflü):

Mədə turşusunun qırtlağa qədər qalxması (reflü) səs tellərini qıcıqlandıraraq iltihaba səbəb ola bilər. Bu vəziyyət laringitin xroniki və ya təkrarlayan olmasına səbəb ola bilər.

Allergiyalar:

Allergik reaksiyalar səs tellərini qıcıqlandıra bilər və laringitə səbəb ola bilər. Məsələn, allergik rinit və ya astma ilə əlaqəli olaraq da laringit inkişaf edə bilər.

Kəskin Laringitin Simptomları

Kəskin laringit çox vaxt qəflətən başlayır və simptomlar adətən bir neçə gün ərzində inkişaf edir. Əsas simptomlar aşağıdakılardır:

Səsdə Xırıltı və Səsin İtməsi:

Səsdə xırıltı, zəiflik və ya tam səs itkisi kəskin laringitin ən yaygın simptomlarından biridir. Bu, səs tellərinin iltihablanması və düzgün titrəməməsi səbəbindən baş verir.

Boğaz Ağrısı və Qıcıqlanma:

Səs tellərinin və qırtlağın iltihablanması boğaz ağrısına və qıcıqlanmaya səbəb olur. Bu ağrı udqunarkən və ya danışarkən daha da arta bilər.

Quru Öskürək:

Kəskin laringit quru və qıcıqlandırıcı öskürək ilə müşayiət oluna bilər. Bu öskürək, xüsusilə gecələr daha çox narahatlıq yarada bilər.

Boğazda Quru Və Qıcıqlanma Hissi:

Qırtlaqdakı iltihab və qıcıqlanma boğazda quruluq və narahatlıq hissi yarada bilər.

Yüngül Qızdırma və Ümumi Yorğunluq:

Xüsusilə infeksiya ilə əlaqəli kəskin laringit hallarında, qızdırma və ümumi yorğunluq müşahidə edilə bilər.

Udqunma Çətinliyi:

Boğazdakı iltihab udqunmanı çətinləşdirə və narahatlığa səbəb ola bilər.

Kəskin Laringitin Diaqnozu

Kəskin laringitin diaqnozu adətən xəstənin tibbi tarixçəsi, fiziki müayinə və bəzən əlavə testlər vasitəsilə qoyulur. Diaqnoz üçün aşağıdakı üsullar istifadə edilə bilər:

Fiziki Müayinə:

Həkim boğazı və səs tellərini müayinə edərək iltihabın və qızartının olub-olmadığını yoxlayır. Səsin keyfiyyəti və xəstənin simptomları da nəzərə alınır.

Laringoskopiya:

Əgər kəskin laringit uzun müddət davam edərsə və ya xroniki hala gələrsə, həkim qırtlağa və səs tellərinə daha yaxından baxmaq üçün laringoskopiya adlanan bir prosedur həyata keçirə bilər. Bu üsulda həkim kiçik bir kamera ilə səs tellərini müşahidə edir.

Qan Testləri və Mədəniyyət Testləri:

Əgər həkim bakterial infeksiyadan şübhələnirsə, qan testləri və boğazdan mədəniyyət nümunələri götürərək infeksiyanı təsdiqləyə bilər.

Kəskin Laringitin Müalicəsi

Kəskin laringitin müalicəsi adətən səs tellərini qorumaq və simptomları yüngülləşdirməyə yönəldilmişdir. Əsas müalicə üsulları aşağıdakılardır:

1. Səs İstirahəti:

Səs tellərinin iltihablanmasını azaltmaq üçün səsin istifadəsini məhdudlaşdırmaq və səs tellərinə istirahət vermək vacibdir. Danışmağı minimuma endirmək və qışqırmaqdan çəkinmək tövsiyə edilir.

2. Maye Qəbulu:

Boğazı və səs tellərini nəmli saxlamaq üçün kifayət qədər su içmək lazımdır. İsti mayelər, məsələn, çay və ya bulyon, boğazı yumşaltmağa və qıcıqlanmanı azaltmağa kömək edə bilər.

3. Duzlu Su ilə Qarqara:

Duzlu su ilə qarqara etmək boğazı rahatlaşdırır və iltihabı azaldır. Gündə bir neçə dəfə isti duzlu su ilə qarqara etmək boğaz ağrısını yüngülləşdirə bilər.

4. Ağrıkəsicilər və Qızdırma Düşürücülər:

İbuprofen və ya parasetamol kimi dərmanlar boğaz ağrısını, öskürəyi və qızdırmanı yüngülləşdirə bilər.

5. Dekonqestantlar və Antihistaminlər:

Əgər laringit allergiya və ya burun tıxanıqlığı ilə əlaqədardırsa, burun spreyləri, dekonqestantlar və ya antihistaminlər istifadə edilə bilər.

6. Buxar və Nəmləndirici Hava:

Havanın nəmli olması səs tellərini nəmləndirir və boğazı rahatladır. İsti buxar inhalasiyaları və ya evdə nəmləndirici cihazlardan istifadə etmək boğazı yumşaltmağa kömək edə bilər.

7. Antibiotiklər:

Əgər kəskin laringit bakterial infeksiya nəticəsində baş veribsə, həkim antibiotik müalicəsi təyin edə bilər. Lakin çox vaxt laringit viral səbəblərlə bağlıdır və antibiotiklər lazım olmur.

8. Reflü Müalicəsi:

Əgər laringitin səbəbi mədə reflüsüdürsə, həkim reflü xəstəliyini nəzarət altında saxlamaq üçün müvafiq dərmanlar və pəhriz tövsiyələri verə bilər.

Kəskin Laringitin Qarşısının Alınması

Kəskin laringitin qarşısını almaq və səs tellərini qorumaq üçün bəzi tədbirlər faydalı ola bilər:

Səsin Doğru İstifadəsi:

Səsi həddindən artıq istifadə etməkdən və qışqırmaqdan qaçmaq lazımdır. Səsi düzgün texnika ilə istifadə etmək (məsələn, danışarkən boğaz əvəzinə diafraqmanı işlətmək) səs tellərinə təzyiqi azaldır.

Siqaret Çəkməmək və Tüstüdən Uzaq Durmaq:

Siqaret tüstüsü səs tellərini qıcıqlandırır və laringit riskini artırır. Siqareti buraxmaq və tüstülü mühitlərdən qaçmaq vacibdir.

Kifayət Qədər Su İçmək:

Səs tellərinin nəmlənməsi üçün gündə kifayət qədər su içmək vacibdir. Quruluqdan qaçmaq və havanı nəmli saxlamaq səs tellərini qoruyur.

Allergiyaların Nəzarətdə Saxlanması:

Əgər allergiyalar varsa, allergiya müalicəsi almaq və allergenlərdən uzaq durmaq laringitin yaranmasının qarşısını ala bilər.

Reflünün Müalicəsi:

Reflü xəstəliyi varsa, mədə turşusunun boğaza qalxmasını qarşısını almaq üçün müvafiq dərmanlar və pəhriz dəyişiklikləri etmək lazımdır.

Nəticə

Kəskin laringit, səs tellərinin qısa müddətli iltihabıdır və çox vaxt viral infeksiyalar və ya həddindən artıq səs istifadəsi ilə əlaqəlidir. Simptomları yüngülləşdirmək üçün səs istirahəti, maye qəbulu və düzgün müalicə vacibdir. Əksər hallarda kəskin laringit öz-özünə sağalır, lakin uzunmüddətli və ya təkrarlanan hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır.