Yenidoğulmuş Körpə və Qaz Ağrısı (Kolik): Səbəbləri, Əlamətləri və Müalicə Yolları
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Yenidoğulmuşlarda Qaz Ağrısı (Kolik) Nədir?
Kolik, sağlam körpələrdə heç bir aşkar səbəb olmadan ortaya çıxan, uzunmüddətli və intensiv ağlama epizodları ilə xarakterizə olunan bir vəziyyətdir. Bu ağlama krizləri adətən günün eyni saatlarında, xüsusilə axşam saatlarında intensivləşir. Valideynləri narahat edən bu vəziyyət, adətən körpə 3 aylıq olduqdan sonra tədricən azalmağa başlayır.
Körpənizdəki narahatlığın kolik olub-olmadığını müəyyən etmək üçün tibbdə "3 Qaydası" tətbiq edilir. Əgər ağlama krizləri aşağıdakı kimidirsə, bu, kolik göstəricisidir:
- Həftədə ən az 3 gün baş verirsə,
- Gündə 3 saatdan çox davam edirsə,
- Üst-üstə 3 həftədən çox müddətdə təkrarlanırsa.
Vacib bir məqamı qeyd etmək lazımdır ki, kolik tibbi bir xəstəlik deyil. Bu, körpələrin inkişaf mərhələsində qarşılaşdıqları keçici bir fizioloji vəziyyətdir.
Yenidoğulmuşlarda Qaz Ağrısının Əsas Səbəbləri
Qaz ağrısının dəqiq səbəbi tam olaraq bilinməsə də, mütəxəssislər bu vəziyyətə bir neçə amilin təsir etdiyini bildirirlər. Körpənin həzm sisteminin hələ tam formalaşmaması bu prosesdə əsas rol oynayır.
Həzm Sisteminin Yetkinləşməməsi
Yenidoğulmuşların həzm sistemi tam inkişaf etmədiyi üçün bağırsaqlar qidanı səmərəli şəkildə həzm edə bilmir. Bu natamamlıq bağırsaqlarda qaz yığılmasına və sancılara yol açır.
Qidalanma Zamanı Udulan Hava
Körpə istər ana südü ilə, istərsə də butulka ilə qidalanarkən müəyyən miqdarda hava uda bilər. Udulan bu hava bağırsaqlarda toplanaraq şiddətli qaz sancılarına səbəb olur.
Laktaza Fermenti Çatışmazlığı və Qida Tərkibi
Bəzi körpələrdə süd şəkərini (laktoza) parçalayan laktaza fermenti yetərsiz ola bilər. Bu çatışmazlıq qarın şişkinliyi və narahatlıq yaradır. Həmçinin, istifadə olunan bəzi süni qidalar (formulalar) körpənin həzmi üçün ağır gələ bilər.
Ananın Qidalanma Rejimi
Əgər körpə ana südü ilə qidalanırsa, ananın qəbul etdiyi bəzi qidalar birbaşa körpəyə təsir edə bilər. Qaz yarada bilən əsas qidalar aşağıdakılardır:
| Qida Qrupu | Nümunələr |
|---|---|
| Tərəvəzlər | Kələm, brokoli, soğan |
| Paxlalılar | Noxud, mərci, lobya |
| Süd Məhsulları | İnək südü və ondan hazırlanan məhsullar |
| İçkilər | Kofein tərkibli içkilər |
Yenidoğulmuşlarda Qaz Ağrısının Əlamətləri
Körpənizin qaz sancısı çəkdiyini anlamaq üçün müəyyən simptomları müşahidə etməlisiniz. Aşağıdakı əlamətlər kolik problemi yaşandığını göstərir:
- Səbəbsiz yerə başlayan intensiv və uzunmüddətli ağlama,
- Ayaqlarını qarnına doğru yığmaq və ya gərgin hərəkət etdirmək,
- Qarnın nəzərəçarpacaq dərəcədə şiş və sərt olması,
- Qidalanmadan dərhal sonra yaranan narahatlıq,
- Gecə saatlarında artan ağlama krizləri.
Qaz Ağrısını Azaltmaq Üçün Effektiv Üsullar
Ev şəraitində tətbiq edəcəyiniz bəzi sadə üsullarla körpənizin ağrılarını yüngülləşdirə bilərsiniz. Bu üsullar həm fiziki rahatlıq təmin edir, həm də həzmə kömək edir.
- Qazın Çıxarılması: Qidalanmadan sonra körpəni çiyin üzərində dik tutaraq kürəyinə yavaşca vurun.
- Masaj və Hərəkət: Körpənin qarnına saat istiqamətində yumşaq masaj edin və ayaqları ilə "velosiped sürmə" hərəkəti etdirin.
- İsti Kompres: İlıq bir dəsmalı (isti olmamasına diqqət edərək) körpənin qarnına qoymaq bağırsaqları rahatladır.
- Düzgün Pozisiya: Əmizdirmə zamanı körpənin başının bədənindən yuxarıda olmasına diqqət yetirin.
- Sakitləşdirmə: Ağ səs-küy (white noise) və ya yüngül yelləmə hərəkətləri körpəni sakitləşdirə bilər.
Qaz Dərmanları və Damcılar: İşə Yarayırmı?
Bəzi hallarda pediatrın tövsiyəsi ilə müəyyən preparatlardan istifadə oluna bilər. Bunlara Simetikon tərkibli damcılar (qaz baloncuklarını parçalayır), bağırsaq florasını tənzimləyən probiyotiklər və şüyüd, rezene tərkibli bitki mənşəli damcılar daxildir. Lakin unutmayın ki, hər hansı dərman istifadəsi mütləq həkim məsləhəti ilə olmalıdır.
Həkimə Nə Zaman Müraciət Etmək Lazımdır?
Qaz ağrısı normal olsa da, bəzi simptomlar daha ciddi problemlərin xəbərçisi ola bilər. Aşağıdakı hallarda dərhal həkimə müraciət edilməlidir:
- Ağlama 3 saatdan çox davam edirsə və sakitləşmirsə,
- Qarın həddindən artıq şiş və daş kimi sərtdirsa,
- Qusma və ya yüksək hərarət müşahidə olunursa,
- Nəcisdə qan və ya selik varsa,
- Sidik və nəcis ifrazında azalma (susuzluq əlaməti) varsa.
Nəticə
Yenidoğulmuşlarda qaz sancısı (kolik) tez-tez rast gəlinən və adətən keçici bir prosesdir. Doğru masaj texnikaları, düzgün qidalanma və səbirli yanaşma ilə bu dövrü daha rahat keçirmək mümkündür. Hər bir körpə fərqlidir; ona ən uyğun rahatlama üsulunu tapmaq üçün müşahidə aparmaq vacibdir.
