Kalsifik tendonit
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Kalsifik Tendinit Nədir?
Kalsifik tendinit, bədəndəki tendonlarda kalsium kristallarının toplanması nəticəsində yaranan və şiddətli ağrılarla müşayiət olunan bir sağlamlıq problemidir. Tibbi terminologiyada "kalsifik" kalsium yığılmasını, "tendinit" isə tendonun iltihabını ifadə edir. Bu vəziyyət toxumada gərginlik və iltihab yaradaraq, xəstələrdə kəskin ağrı dövrləri ilə yanaşı ağrısız mərhələlərlə də özünü göstərə bilər.
Kalsifik Tendinitin Ən Çox Təsirlədiyi Bölgələr
Bu xəstəlik bədənin müxtəlif oynaqlarında müşahidə olunsa da, müəyyən nahiyələrdə daha sıx rast gəlinir:
- Çiyin: Rotator cuff əzələləri, xüsusilə supraspinatus tendonu ən çox görülən yerdir.
- Omba: Bud oynağı ətrafındakı tendonlar.
- Diz: Diz qapağı və ətraf toxumalar.
- Topuq: Aşil tendonu nahiyəsi.
Əsas Səbəblər və Risk Faktorları
Kalsifik tendinitin dəqiq yaranma səbəbi tam olaraq bilinməsə də, mütəxəssislər müəyyən amillərin bu prosesi tətiklədiyini vurğulayırlar. Aşağıdakı cədvəldə xəstəliyin inkişafına təsir edən əsas faktorlar qeyd olunmuşdur:
| Faktor | Açıqlama |
|---|---|
| Yaş | Adətən 30–60 yaş arası şəxslərdə daha çox rast gəlinir. |
| Cins | Qadınlarda kişilərə nisbətən daha çox görünür. |
| Təkrarlanan hərəkətlər | Fiziki iş, idman, ev işi və ya uzunmüddətli kompyuter fəaliyyəti. |
| Qan dövranı | Tendonun bəslənməsinin azalması kalsium yığılmasını təşviq edir. |
| Metabolik xəstəliklər | Diabet və qalxanabənzər vəzi pozğunluqları olanlarda risk yüksəkdir. |
| Mikrozədələr | Tendonun xroniki gərginliyi və mikrozədələnməsi. |
Xəstəliyin İnkişaf Mərhələləri
Kalsifik tendinit prosesi üç əsas mərhələdən keçir:
- Formalaşma mərhələsi: Tendonda kalsium kristalları yığılmağa başlayır. Bu dövrdə çox vaxt heç bir əlamət müşahidə olunmur.
- Resorbsion (həllolma) mərhələsi: Orqanizm yığılmış kalsiumu aradan qaldırmağa çalışır. İmmunitet reaksiyası nəticəsində kəskin ağrı məhz bu mərhələdə baş verir.
- Post-kalsifik mərhələ: Toxuma özünü bərpa etməyə başlayır və ağrılar tədricən azalır.
Kalsifik Tendinitin Əlamətləri Nələrdir?
Xəstəliyin klinik mənzərəsi fərqli ola bilər, lakin ən çox rast gəlinən simptomlar bunlardır:
- Kəskin və ya davamlı çiyin ağrısı.
- Qolu qaldırarkən və ya çevirərkən artan ağrı hissi.
- Gecə ağrısı və buna bağlı yuxusuzluq.
- Çiyin hərəkətliliyinin ciddi şəkildə azalması.
- İltihablı nahiyəyə toxunarkən yaranan həssaslıq.
Diaqnostika Üsulları
Düzgün diaqnoz qoymaq üçün müasir görüntüləmə üsullarından istifadə edilir:
- Rentgen: Tendonlardakı kalsium çökmələrini aydın şəkildə göstərir.
- Ultrasəs (USM): Tendon daxilindəki kalsifikasiyanın ölçüsünü və yerini müəyyən edir.
- MRT: Əzələ və tendonların ümumi vəziyyəti, iltihab, yırtıq və ödemi qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.
Müalicə Metodları
Kalsifik tendinitin müalicəsi xəstəliyin mərhələsinə və ağrının şiddətinə görə iki qrupa bölünür:
1. Konservativ (Qeyri-cərrahi) Müalicə
Əksər hallarda cərrahi müdaxiləyə ehtiyac qalmadan aşağıdakı üsullarla nəticə əldə edilir:
- Ağrı və iltihabın azaldılması: NSAİİ dərmanlar (ibuprofen, diklofenak), buz tətbiqi və istirahət.
- Fizioterapiya: Ultrasəs terapiyası, elektroterapiya, mobilizasiya və əzələ gücləndirmə məşqləri.
- Kortizon inyeksiyası: Şiddətli ağrılarda qısa müddətli rahatlama təmin etmək üçün birbaşa oynağa yeridilir.
- Şok dalğa (ESWT) terapiyası: Kalsium yığınlarını dağıtmaq üçün istifadə olunan ağrısız və qeyri-invaziv bir üsuldur.
2. İnvaziv və Cərrahi Üsullar
Konservativ müalicə nəticə vermədikdə tətbiq olunur:
- İğnə aspirasiyası (barbotaj): Lokal anesteziya altında kalsiumun çıxarılması.
- Artroskopik cərrahiyyə: Endoskop vasitəsilə tendonun içindəki kalsiumun tam təmizlənməsi.
Xülasə və Nəticə
| Mövzu | Məlumat |
|---|---|
| Xəstəliyin adı | Kalsifik tendinit |
| Əsas təsir yeri | Çiyin (rotator cuff) |
| Əlamətlər | Ağrı, hərəkət məhdudluğu, gecə ağrısı |
| Diaqnostika | Rentgen, USM, MRT |
| Müalicə | Fizioterapiya, ESWT, Medikamentoz, Artroskopiya |
| Sağalma | Çox vaxt tam sağalma mümkündür, lakin təkrarlanma riski var |
